10 Yıl Sonra Çözülen İpek Elbise Şifresi: Gizemli Mesajın Sırrı Ortaya Çıktı
On yılı aşkın süredir kriptografi uzmanlarının zihinlerini meşgul eden ve çözülmesi imkansız denilen 'İpek Elbise Şifresi', sonunda aydınlatıldı. Bu karmaşık kodun ardındaki sırrı, profesyonel bir casus veya asker değil; Manitoba Üniversitesi'nden veri analisti ve hevesli bir şifre çözücü olan Wayne Chan ortaya çıkardı. Olaylar zinciri, 2013 yılında koleksiyoner Sara Rivers Cofield'ın Maine'deki bir antika dükkanından satın aldığı 1880'li yıllara ait ipek bir elbise ile başladı. Elbisenin gizli bir bölümünde, unutulmuş bir cepte, üzerinde anlamsız kelimeler ve sayılar barındıran buruşuk iki kağıt parçası bulundu.
Bu kağıtlarda yer alan ve ilk bakışta anlamsız görünen cümleler, şifre çözücüler için adeta bir bilmece niteliğindeydi. Metinlerde şu tür ifadeler yer alıyordu: "Bismark yaprak dökmeyen geyik bankası", "Calgary Küba korumasız ördek faganı çürütüyor" ve "Bahar vahşi doğası bir okuma acemisini kaplıyor". Bu garip kelime dizilimlerinin yanı sıra, kağıtların kenarlarında "101 PM" (gece 22:11'e denk geliyor) ve "1124 P" (gece 23:24'e denk geliyor) gibi zaman damgaları da dikkat çekiyordu. Başlangıçta bu notların yasa dışı kumar ağlarına, gizli servislerin kullandığı jargonlara veya belki de elbisenin ölçülerine işaret ettiği düşünüldü.
Wayne Chan, bu gizemli kodun çözümü için telgraf teknolojisine odaklandı. O dönemde telgraf şirketlerinin kelime başına ücretlendirme yapması nedeniyle, kullanıcıların mesaj uzunluğunu kısaltmak için özel bir tür 'telgraf kısaltma sistemi' kullandığı bilgisi Chan'a yol gösterdi. Yüz yetmişten fazla kod kitabını titizlikle inceleyen Chan, sonunda aradığı ipucunu ABD Ordusu Sinyal Kolordusu'nun 1800'lerin sonlarında kullandığı bir sistemde buldu. 1887'de kabul edilen bu yenilikçi sistem, bir meteoroloji istasyonunun hava durumu raporunu yalnızca altı kelimeye sığdırabilme yeteneğine sahipti.
Kodun gerçek anlamı çözüldüğünde, "Bismark, omit, leafage, buck, bank" gibi kelimelerin aslında şu meteorolojik verileri temsil ettiği anlaşıldı: "Bismark" istasyonun konumunu (Dakota Bölgesi), "omit" barometrik basıncı (30.08 inHG) ve hava sıcaklığını (56°F), "leafage" çiy noktasını (32 derece), "buck" ise yağış olmadığını ve rüzgarın kuzeyden estiğini belirtiyordu. "Bank" kelimesi ise gün batımının açık olduğunu ve rüzgar hızının saatte 12 mil olduğunu ifade ediyordu. Wayne Chan, bu çözümlenmiş meteorolojik verileri tarihi hava durumu kayıtlarıyla karşılaştırarak, bu mesajların telgrafla iletildiği kesin tarihi de belirlemeyi başardı: 27 Mayıs 1888. Ancak şifrenin çözülmesine rağmen, bu devletsel nitelikteki hava durumu raporlarının bir kadının elbisesinin gizli cebinde ne işi olduğu sorusu, yeni bir gizemi başlattı.
Elbisenin içindeki bir etikette yer alan "Bennett" ismi, araştırmacıların dikkatini çekti. Wayne Chan ve ekibi, o dönemde Washington DC'deki Sinyal Servisi ofisinde görev yapmış veya telgraf iletişimiyle ilgilenmiş kadınlar üzerinde yoğunlaştı. Ancak şu ana dek elbisenin gerçek sahibine dair kesin bir bilgiye ulaşılamadı. Elbisenin 130 yıllık geçmişi boyunca elden ele geçmiş olması, çamaşırhanelerde karışmış olması veya tekrar satılmış olması gibi olasılıklar göz önünde bulunduruluyor. Şifre artık çözülmüş olsa da, bu ipek elbisenin sahibine uzanan esrarengiz yolculuk, hâlâ keşfedilmeyi bekleyen bir sır olarak kalmaya devam ediyor.
