400 Yıllık Kuraklık Bitti: Atacama Çölü Rengarenk Çiçeklerle Canlandı
Dünyanın en kurak bölgelerinden biri olarak bilinen Şili'deki Atacama Çölü, son zamanlarda yaşanan olağanüstü yağış olaylarının ardından adeta bir doğa mucizesine sahne oluyor. Yıllardır neredeyse hiç yağış almayan bu çöl arazisi, toprak altındaki milyonlarca tohumun uyanmasıyla birlikte göz alıcı bir renk cümbüşüne büründü. Botanikçiler tarafından 'çiçeklenen çöl' olarak adlandırılan bu nadir doğa olayı, bölgeye akın eden ziyaretçiler tarafından da büyük ilgi görüyor.
Atacama Çölü, yıllık ortalama yalnızca 12 milimetre yağış almasıyla ve bazı kesimlerinde yüzyıllardır ölçülebilir bir yağış kaydedilmemesiyle tanınıyor. 105.000 kilometrekarelik geniş bir alana yayılan bu kurak bölgede, son dönemde kaydedilen yağış miktarının yıllık 15 milimetrelik eşik değeri aşması ve aynı zamanda hava sıcaklıklarının tohumların çimlenmesi için uygun seviyelere ulaşmasıyla birlikte, toprak altında uyku halinde bekleyen sayısız tohum adeta hayata döndü.
Bu beklenmedik canlanma sonucunda, toprak altından yüzeye çıkan bitki türlerinin sayısı 200'ü aştı. Botanik literatüründe 'jeofit' olarak tanımlanan ve uzun süre toprak altında canlılığını yitirmeden bekleyebilen bu tohumların aktivite kazanmasıyla birlikte bölgede hem yaygın hem de nadir endemik türler gözlemleniyor. Özellikle ovada hakim olan mor renkli çiçekler, sarı ve kırmızı tonlarıyla bu muhteşem floraya eşlik ederek çöl zeminini rengarenk bir halıya dönüştürüyor.
Çöl ekosistemlerindeki bu tür vejetasyon döngüleri genellikle Pasifik Okyanusu'ndaki El Nino akıntısının atmosferik hareketleri etkilemesiyle tetikleniyor. El Nino, nemli hava kütlelerini karaların içine doğru yönlendirerek beklenmedik yağışlara neden olabiliyor. Bu döngü, ortalama altı yılda bir tekrarlansa da (bölgeye göre bu süre 3 ila 10 yıl arasında değişebilir), yağışın miktarı kritik önem taşıyor. Aşırı ve kontrolsüz sağanaklar, tohumların topraktan sürüklenmesine veya çürüyerek yok olmasına yol açabiliyor. Güney Yarımküre'de ilkbahara denk gelen eylül-kasım ayları arasında gözlemlenen bu çiçeklenme dönemi, havaların ısınması ve buharlaşmanın artmasıyla birlikte tohumların toprağa bırakılmasının ardından sona eriyor ve bitki örtüsü tekrar kuruma sürecine giriyor.
Bu olağanüstü doğa olayının yaşandığı Vallenar, Copiapo ve Llanos de Challe Milli Parkı gibi bölgelerde koruma önlemleri artırıldı. Yerel yönetimler ve 1997'de kurulan, 2015'te faaliyetleri yenilenen 'Çiçeklenen Çöl Komisyonu' koordinasyonunda, bu eşsiz ekosistemin korunması için çeşitli adımlar atılıyor. Copiapo Belediyesi, 2022 yılında çiçeklere zarar veren kişilere yönelik idari para cezaları uygulamasını başlattı. Ayrıca, 2023 yılında bu özel ekosisteme odaklanan yeni bir milli parkın kurulacağı resmi olarak duyuruldu. Benzer bir durumun, 2024 yılında Sahra Çölü'nde de ekstratropikal siklonların getirdiği yağışlar sonrası uydu görüntüleriyle tespit edildiği bildirildi.
