4000 Yıllık Gizem Çözüldü: Dev Taşlar 18 Km'den Nasıl Taşındı?
İngiltere'nin kuzeyinde yer alan North Yorkshire bölgesindeki tarihi 'Devil's Arrows' (Şeytan Okları) adı verilen devasa taşların kökenine dair uzun süredir devam eden arkeolojik gizem, yapılan yeni araştırmalarla aydınlatıldı. Yaklaşık dört bin yıldır ayakta duran ve her biri 25 tondan daha ağır olan bu anıtsal yapıların, nereden getirildiği konusunda elde edilen yeni bulgular, o dönemin insanlarının inanılmaz başarımını gözler önüne seriyor.
Boroughbridge kasabası yakınlarında bulunan ve günümüze yalnızca üç tanesi ulaşabilen bu taşların, yaklaşık yedi metre yüksekliğe kadar ulaştığı biliniyor. Geç Neolitik veya Erken Tunç Çağı'na, yani yaklaşık MÖ 2000'li yıllara tarihlendirilen bu yapı, Britanya Adaları'nda günümüze ulaşan en yüksek tarih öncesi taş sırası olma özelliğini taşıyor. Yüzyıllardır süregelen araştırmalarda, taşların kaynağına dair çeşitli teoriler öne sürülmüştü. Daha önceki çalışmalarda, taşların yaklaşık 13 kilometre mesafedeki Plumpton Rocks bölgesinden getirilmiş olabileceği düşünülüyordu. Bir diğer ihtimal ise, bölgedeki güçlü buzul hareketlerinin bu devasa kaya parçalarını doğal yollarla Boroughbridge'e sürüklemiş olabileceği yönündeydi.
Curtin Üniversitesi ve York Üniversitesi'nden araştırmacıların gerçekleştirdiği son çalışma, taşların içerisindeki mikroskobik mineral taneciklerinin detaylı analizine odaklandı. Yapılan tarihleme çalışmaları ve mineral özelliklerinin karşılaştırılması sonucunda, taşların jeolojik izlerinin, Boroughbridge'in yaklaşık 18 kilometre batısında yer alan Brimham Rocks ile güçlü bir şekilde eşleştiği tespit edildi. Buna karşılık, daha yakın bir konumda bulunan Plumpton Rocks'tan alınan örneklerde bu eşleşme gözlemlenmedi. Araştırmacılar ayrıca, bölgedeki son buzul dönemine ait verileri inceleyerek, buzulların hareket yönünün kayaların Brimham Rocks'tan mevcut konumlarına taşınması ihtimalini desteklemediğini belirlediler. Bu bulgular, üç taşın da birbirine yakın jeolojik özellikler sergilemesiyle birlikte, devasa blokların belirli bir kaynaktan bilinçli olarak seçilip insanlar tarafından taşındığı hipotezini daha da güçlendirdi.
Elde edilen bulgular, yaklaşık 4000 yıl önce yaşamış olan toplulukların karşı karşıya kaldığı lojistik ve organizasyonel zorlukların boyutunu gözler önüne seriyor. 25 tonu aşan ağırlıkları ve 7 metreye varan yükseklikleriyle bilinen bu kaya bloklarının, 18 kilometrelik bir mesafe boyunca taşınması, hiç şüphesiz ki çok sayıda insanın koordineli bir şekilde çalışmasını ve üst düzey bir organizasyonel beceriyi gerektirmiş olmalı. Ancak bu devasa yapıların tam olarak hangi yöntemlerle taşındığı sorusu, hala tam olarak yanıtlanabilmiş değil. Daha da dikkat çekici bir nokta ise, bölgede daha yakın taş kaynaklarının bulunmasına rağmen Brimham Rocks'taki kayaların tercih edilmiş olması. Araştırmacılara göre bu durum, Brimham Rocks'ın tarih öncesi topluluklar için özel bir anlam taşıdığına işaret ediyor olabilir. Brimham Rocks'ın, doğal yapısı gereği uzun kaya bloklarının kolayca ayrılmasına elverişli olması, taş seçimini kolaylaştırmış olabilir. Bunun yanı sıra, bölgedeki sıra dışı kaya oluşumlarının ve tarih öncesi dönemlere ait kaya oymalarının da bu tercihte rol oynamış olabileceği düşünülüyor.
Devil's Arrows yapısının, günümüzde gördüğümüz üç taştan daha fazla sayıda taştan oluştuğuna dair de bilgiler mevcut. 16. yüzyıla ait kayıtlarda dördüncü bir dikili taştan bahsedildiği bilinmektedir. Sonraki dönemlerde ise bazı taşların kırılarak farklı yapılar için kullanıldığı tahmin edilmektedir. Yeni araştırmada, bu devasa taşların bulunduğu alana yakın bir taş haç ve köprü yapısında bulunan mineral örneklerinin de aynı jeolojik kaynakla uyumlu olduğu saptandı. Bu keşif, kaybolduğu düşünülen bazı taş parçalarının aslında çevredeki daha sonraki yapılarda yaşamaya devam ediyor olabileceği fikrini destekliyor. Araştırmacılar, önümüzdeki dönemde hem Devil's Arrows'un bulunduğu alanda hem de kaynak olarak belirlenen Brimham Rocks bölgesinde yeni saha çalışmaları ve incelemeler yapmayı planlıyor. Bu kapsamlı çalışmalarla, 25 tonluk devasa taşların yaklaşık 18 kilometrelik mesafeyi nasıl katettiği ve bu zorlu coğrafyada nasıl ayağa kaldırıldığı gibi kritik sorulara yanıt bulunması hedefleniyor.
