ABD, Azerbaycan ve Ermenistan'dan Barış Süreciyle İlgili Ortak Bildiri
Amerika Birleşik Devletleri'nin ev sahipliğinde gerçekleşen önemli bir diplomatik buluşmanın birinci yıl dönümü dolayısıyla Azerbaycan ve Ermenistan, ortak bir bildiri yayımladı. Bu tarihi zirve, ABD Başkanı Donald Trump'ın ev sahipliğinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı bir araya getirmişti. Beyaz Saray'da düzenlenen bu barış odaklı toplantının yıl dönümünde yayımlanan bildiri, Güney Kafkasya'da kalıcı barışın tesis edilmesi yönündeki iradeyi bir kez daha gözler önüne serdi. Bildiride, bir yıl önce gerçekleştirilen zirvede Aliyev ve Paşinyan'ın barışın sağlanması adına attığı adımların altı çizildi ve imzalanan Ortak Bildiri'nin önemi vurgulandı. Bu önemli diplomatik gelişme, bölgedeki uzun süredir devam eden anlaşmazlıkların çözümüne yönelik umutları artırdı.
Bildiride ayrıca, o zirve esnasında üç liderin huzurunda Azerbaycan ve Ermenistan dışişleri bakanlarının, iki ülke arasındaki "Barış ve Devletlerarası İlişkilerin Tesisi Hakkında Anlaşma" taslağını resmen parafladıkları hatırlatıldı. Bu gelişme, hukuki zeminin oluşturulması açısından kritik bir adım olarak değerlendirildi. Üç ülkenin yetkilileri, zirvenin birinci yıl dönümünde elde edilen ilerlemelerden duydukları memnuniyeti dile getirerek, onlarca yıllık çatışma sürecini sona erdiren temellerin daha da güçlendirilmesi ve Güney Kafkasya'nın daha aydınlık ve müreffeh bir geleceğe kavuşturulması konusundaki kararlılıklarını yinelediler. Bu bildiride, barışın tesis edilmesindeki tarihi çabaların bir takdiri olarak, Azerbaycan ve Ermenistan liderlerinin, ABD Başkanı Trump'ı Nobel Barış Ödülü'ne ortak aday göstermeleri de dikkat çekici bir unsur olarak yer aldı. Sınır boyunca sağlanan istikrar ve normalleşme adımları da bildiride memnuniyetle karşılandı.
Bildirinin en dikkat çekici bölümlerinden biri, uluslararası ulaşım ağlarının geliştirilmesine yönelik önemli bir proje olan Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Güzergahı'nın (TRIPP) hayata geçirilmesiyle ilgili detayları içeriyor. Bu çok modlu ulaşım rotasının, fikir aşamasından somut adımlara doğru ilerlediği belirtildi. TRIPP'in altyapısını güçlendirecek TRIPP Kalkınma Şirketi'nin kurulması yönündeki ABD-Ermenistan anlaşmasının yanı sıra, Ermenistan'da mühendislik ve araştırma çalışmalarının devam ettiği aktarıldı. Azerbaycan'ın ise kendi toprakları üzerinde Ermenistan'daki TRIPP hattına bağlanacak kara ve demiryolu altyapısını büyük ölçüde tamamladığı bilgisi paylaşıldı. Bu projelerin yanı sıra, üç ülkenin TRIPP güzergahı boyunca elektrik iletim hatlarının inşasını da destekleme kararlılığı, bölgesel entegrasyonun ve ekonomik kalkınmanın ne kadar öncelikli görüldüğünü ortaya koydu. Bu tür altyapı projeleri, bölge ülkeleri arasındaki ticareti ve bağlantıyı artırma potansiyeli taşıyor.
Ekonomik işbirliği ve bölgesel kalkınmayı desteklemek amacıyla ABD'nin Trans-Hazar Girişim Fonu'na 201 milyon dolarlık önemli bir tahsisat yaptığı da bildiride yer aldı. Bu fonun, Güney Kafkasya ve Orta Asya'daki Trans-Hazar Ticaret Güzergahı'na (Orta Koridor) özel sektör yatırımlarını çekmeyi hedeflediği belirtildi. ABD'nin, Azerbaycan ve Ermenistan ile ilişkilerini derinleştirdiği vurgulanırken, enerji güvenliği, sınır altyapısı ve güvenliği, yapay zeka ve yarı iletkenler gibi yenilikçi teknolojiler ile kritik madenler gibi alanlarda çeşitli anlaşmalar ve işbirliği mutabakat zabıtlarının imzalandığı kaydedildi. Bu adımlar, bölgenin ekonomik potansiyelini ortaya çıkarma ve küresel ekonomiye entegrasyonunu sağlama çabalarının bir göstergesi olarak öne çıktı. Bildiride ayrıca, Azerbaycan'ın Ermenistan'a yönelik tüm transit kısıtlamalarını tek taraflı olarak kaldırdığı ve son bir yılda önemli miktarda yük ve petrol ürününün transit geçişine izin verdiği bilgisi paylaşıldı. İki ülke arasındaki ikili ticaret hacmini artırma yönündeki çalışmaların devam ettiği ve telekomünikasyon alanında da bölgesel bağlantıyı güçlendirecek bir internet anlaşmasının imzalandığı belirtildi.
Bu önemli gelişmelerin yanı sıra, uzun yıllardır bölgedeki gerilimlerin ana unsurlarından biri olan AGİT Minsk Grubu ve ilgili oluşumlarının, Azerbaycan ve Ermenistan'ın ortak talebi üzerine feshedildiği de bildiride hatırlatıldı. Bu adım, çatışma döneminin sona erdiğinin ve bölgenin kendi sorunlarını çözme iradesinin bir göstergesi olarak kabul edildi. ABD'nin davetiyle Azerbaycan ve Ermenistan'ın Barış Kurulu'na katılımı, uluslararası platformlarda barışçıl bir dünya inşa etme çabalarına verdikleri desteği pekiştirdi. Bildiride, iki ülkenin uluslararası kabul görmüş sınırları dahilindeki egemenliklerine, toprak bütünlüklerine ve yargı yetkilerine yönelik ABD'nin sarsılmaz desteği bir kez daha teyit edildi. Üç ülkenin, Güney Kafkasya'nın olağanüstü ekonomik potansiyelini harekete geçirme konusundaki bağlılıkları vurgulanırken, ABD'nin bu ülkelere yönelik ikili ilişkilerini güçlendirme ve anlaşmaları uygulama konusundaki kararlılığı yinelenmiştir. Bildirinin sonunda, "Gerçek barış bir günde elde edilmez, ancak Başkan Trump'ın ifade ettiği gibi verilen sözler yerine getiriliyor." ifadesiyle, barış sürecine olan inanç ve verilen sözlerin tutulması gerektiği mesajı verildi. Azerbaycan ve Ermenistan'ın kalıcı barışa doğru attığı adımların küresel düzeyde örnek teşkil etmesi bekleniyor ve bölgenin geleceğine dair umutlu bir tablo çizildi.
