ABD F-35 Savaş Uçakları Radarsız Teslim Edildi: Tedarik Zinciri Sorunu Büyüyor
Amerika Birleşik Devletleri ordusunda, özellikle Deniz Piyadeleri için üretilen F-35 savaş uçaklarının teslimatıyla ilgili önemli bir sorun gün yüzüne çıktı. Tedarik zincirindeki aksaklıklar ve üretim planlamasındaki gecikmeler, Savunma Bakanlığı'nı (Pentagon) yeni bir krizle baş başa bıraktı. Geliştirme aşamasında olan ve büyük umutlar bağlanan AN/APG-85 AESA tipi yeni nesil radarın üretiminde yaşanan sıkıntılar, planlanan teslimatları sekteye uğrattı. Bu durumun bir sonucu olarak, ABD Deniz Piyadeleri'ne teslim edilen altı adet F-35B model savaş uçağının burun kısmında radar yerine sadece denge ağırlığı yani balast yerleştirildiği anlaşıldı. Bu durum, uçakların operasyonel yeteneklerini ciddi şekilde kısıtlıyor.
Yaşanan sorunun temelinde, yeni nesil radarın mevcut uçak sistemleriyle entegrasyonunda karşılaşılan teknik zorluklar yatıyor. Yeni radarın montaj yuvalarının eski nesil radarlarla uyumlu olmaması nedeniyle, uçaklara geçici bir çözüm olarak farklı bir sistemin entegre edilmesi de mümkün olmuyor. Bu durum, ilerleyen dönemlerde ABD Hava Kuvvetleri ve Donanması için üretilecek F-35'lerde de benzer eksikliklerin yaşanabileceği endişesini beraberinde getiriyor. Yetkililer, bu sorunun yılın ilerleyen aylarında üretilecek diğer uçakları da etkileyebileceği yönünde uyarıyor.
F-35 Müşterek Program Ofisi (JPO) Direktörü Korgeneral Gregory Masiello, durumu Senato Silahlı Hizmetler Komitesi'ne sunduğu raporda detaylandırdı. Masiello, üretim hattında bir tıkanıklık yaşanmaması ve programın aksamaması amacıyla uçakların bu haliyle teslim alındığını belirtti. Radar sistemleri hazır hale geldiğinde, bu eksikliklerin giderileceği ve montaj işlemlerinin tamamlanacağı ifade edildi. Ancak, bu 'kör' olarak nitelendirilen jetlerin, radarları takılana kadar yalnızca temel pilot eğitimleri için kullanılabileceği, muharebe veya operasyonel görevlerde yer alamayacağı vurgulandı. Pentagon'un, ileri teknoloji askeri sistemleri en kısa sürede sahaya indirme stratejisi kapsamında, araştırma-geliştirme ve seri üretim süreçlerini eş zamanlı yürütme kararının bu tür riskleri beraberinde getirdiği savunuluyor.
Bu gelişme, F-35 savaş uçağı filosunun genel operasyonel hazırlık durumu hakkında süregelen tartışmaları yeniden alevlendirdi. ABD Sayıştaylığı (GAO) tarafından Haziran 2026'da yayımlanan güncel bir rapor, F-35 filosunun mevcut durumuna dair endişe verici veriler sunuyordu. Rapora göre, 2025 yılı itibarıyla F-35 filosunun yalnızca yüzde 25'i tam görev kabiliyetine sahipken, en azından bir görevi yerine getirebilecek durumda olan uçakların oranı ise yüzde 44,1 seviyesinde kalmıştı. Radarsız teslim edilen uçaklar, bu düşük operasyonel hazırlık oranlarını daha da aşağı çekme potansiyeli taşıyor ve programın geleceğine dair soru işaretlerini artırıyor.
