ABD ve Çin'den Yapay Zeka Alanında İşbirliği Girişimi
ABD ve Çin, önümüzdeki günlerde Washington'da gerçekleşecek üst düzey liderler zirvesi öncesinde, yapay zeka teknolojileri alanında karşılıklı diyalog kurma ve mevcut ticaret mekanizmalarını resmileştirme konusunda önemli bir uzlaşıya vardı. New York'ta gerçekleştirilen üst düzey diplomatik temaslar sırasında, iki ülke arasındaki ticaret konusundaki geçici anlaşmanın uzatılması ve özellikle ulusal güvenlik perspektifinden yapay zeka teknolojilerinin yönetilmesine yönelik mekanizmaların masaya yatırıldığı öğrenildi.
Bu stratejik gelişme, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında perşembe günü başkent Washington'da gerçekleştirilecek kritik zirve öncesinde duyuruldu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazar günü New York'ta Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile yaptığı verimli görüşmelerin ardından bu tarihi adımın atıldığını kamuoyuyla paylaştı. Bu anlaşma, yapay zeka alanındaki önde gelen uzmanların, teknolojik gelişmelerde bir yavaşlama yaşanmaması durumunda insanlığın bu güçlü teknolojinin kontrolünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabileceğine dair artan endişeleri gölgesinde geldi.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer tarafından yapılan açıklamalara göre, iki taraf arasında daha önce Mayıs ayında Pekin'de Trump ve Şi'nin katıldığı görüşmelerde gündeme gelen ve üzerinde çalışılan 'ticaret kurulu' mekanizması da resmen hayata geçirildi. New York'taki JPMorgan genel merkezinde gerçekleşen görüşmelerin ardından açıklamalarda bulunan Bessent, Çin ile yapılan ticaret ve yapay zeka odaklı görüşmelerin son derece başarılı geçtiğini ve Pekin'de yarım kalan anlaşmaların tamamlandığını belirtti. Bessent, "Pekin'de ticaret kurulunu oluşturmuş ve yapay zeka konusunu başlatmıştık, bu akşam bunlar operasyonel hale getirildi" diyerek, atılan adımların somut sonuçlar doğuracağını vurguladı.
Hazine Bakanı Bessent, ABD'nin, ulusal güvenlikle doğrudan ilgili yapay zeka kaynaklı olası riskleri yönetmek amacıyla bir 'bildirim mekanizması' kurulmasını teklif ettiğini de sözlerine ekledi. Yapay zeka alanındaki diyaloğun, iki ülkenin ortak hedeflerini ve karşı karşıya olduğu ortak tehditleri daha iyi anlayarak, bu konularda ortak bir vizyon geliştirmesine katkı sağlayacağına inanıldığını ifade etti. Bessent, "Dünyanın bir ve iki numaralı yapay zeka gücü olan ABD ve Çin arasında, şeffaflığın artırılması yönünde atılan her adımın, mevcut opaklığın giderilmesi açısından büyük önem taşıdığına inanıyoruz" şeklinde konuştu.
İki süper gücün liderleri arasındaki görüşmelerde, yapay zekanın yanı sıra Tayvan'ın durumu, İran'ın nükleer programı ve geçen yılın ekim ayında Güney Kore'nin Busan kentinde imzalanan bir yıllık ticaret savaşı ateşkesinin uzatılması gibi hassas konuların da ele alınması bekleniyordu. Trump, perşembe günkü zirve öncesinde çarşamba günü Şi'yi Andrews Ortak Üssü'nde resmi bir törenle karşılayacak. Zirve programı kapsamında Çinli lider onuruna bir devlet yemeği de verilecek. Bu buluşma, Şi'nin Pekin'de Trump'ı ağırladığı devlet ziyaretinden dört ay sonra gerçekleşecek ve Trump'ın ilk başkanlık döneminin başlarında, 2017'de Mar-a-Lago'da yapılan görüşmeden bu yana iki liderin ABD topraklarındaki ilk yüz yüze görüşmesi olacak.
Pazar günü New York'ta gerçekleştirilen görüşmelerin ana gündem maddelerinden birini, iki süper güç arasında gerilime neden olan ticaret savaşını sona erdiren Busan ateşkesinin devam edip etmeyeceği konusu oluşturdu. Busan'da varılan anlaşma çerçevesinde ABD, binlerce Çinli şirketi etkileme potansiyeli taşıyan ihracat kontrollerinin uygulanmasını ertelemeyi kabul etmişti. Buna karşılık Çin de, küresel ekonomide stratejik öneme sahip olan nadir toprak elementlerine yönelik geniş çaplı ihracat kısıtlamalarını erteleyeceği yönünde taahhütte bulunmuştu.
Görüşmelerin içeriği hakkında bilgi sahibi olan kaynaklara göre, Çin heyeti, mevcut ateşkesin ABD Başkanı Trump'ın ikinci başkanlık döneminin sonuna kadar uzatılması yönünde bir talepte bulundu. Ancak ABD tarafı bu talebe mesafeli yaklaşarak, sürenin altı ay ile sınırlandırılması yönünde bir eğilim gösterdi. Bu tutumun arkasında yatan temel nedenlerden birinin, Washington yönetiminin, Pekin'in nadir toprak elementleri konusundaki taahhütlerini tam olarak yerine getirmediğine dair duyduğu endişeler olduğu belirtildi. ABD'li şirketlerin nadir toprak elementlerini tedarik etme süreçlerinde yaşadıkları gecikmelere dair duyulan kaygıların yanı sıra, Washington yönetimi, Çin'in ABD tedarik zincirleri için kritik bir rol oynayan Japonya'ya yönelik metal ihracatına getirdiği kısıtlamalar konusundaki endişelerini de Pekin'e iletti.
Hazine Bakanı Bessent ve Ticaret Temsilcisi Greer, iki ülke arasında 2025'in başlarında patlak veren ticaret savaşından bu yana Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile bir dizi toplantı gerçekleştirdi. Ancak New York'ta yapılan bu görüşmeler, iki süper gücün Avrupa ve Asya dışındaki coğrafyalarda gerçekleştirdiği ilk üst düzey temas olma özelliği taşıyor.
