ABD'li Çiftçi Yenilikçi Projeyle Hem Enerji Üretiyor Hem Tarım Yapıyor
Amerika Birleşik Devletleri'nin Massachusetts eyaletinde bulunan Hadley kasabasında yaşayan çiftçi Joe Czajkowski, yenilikçi bir yaklaşımla hem tarımsal faaliyetlerini sürdürüyor hem de temiz enerji üretiyor. Czajkowski Çiftliği, arazisinin bir bölümünü güneş enerjisi panelleriyle donatarak, tarım ve enerji üretimini aynı anda gerçekleştiren örnek bir projeye imza attı. Üç nesildir bu topraklarda çiftçilikle uğraşan Czajkowski ailesinin 400 dönümü aşkın geniş arazisinin yaklaşık 2.2 dönümlük kısmına kurulan bu özel tesis, çift kullanımlı (tarımsal fotovoltaik veya 'agrivoltaic') sistemlerin potansiyelini gözler önüne seriyor.
Hyperion Systems firması ile iş birliği içinde geliştirilen ve 2023 yılının Temmuz ayında kurulumu tamamlanan bu modern enerji üretim tesisi, toplamda 445 kilowatt DC (375 kilowatt AC) gücünde bir kapasiteye sahip. Tesis, 832 adet yüksek verimli güneş paneli modülünden oluşuyor ve 2024 yılı itibarıyla tam operasyonel hale gelerek düzenli enerji sağlamaya başladı. Paneller, kuzey-güney ekseninde tek eksenli bir takip sistemiyle konumlandırılarak, gün boyunca güneşin doğudan batıya hareketini en verimli şekilde takip ediyor. Bu akıllı tasarım, enerji üretimini maksimize ederken, tarımsal faaliyetlerin kesintisiz devam etmesine de olanak tanıyor. Panellerin zeminden yaklaşık 3 metre yükseklikte konumlandırılması ve panel sıraları arasında bırakılan yaklaşık 8 metrelik geniş boşluklar, traktörlerin ve diğer tarım makinelerinin rahatça hareket etmesini sağlayarak; toprağın işlenmesi, çapalama, ilaçlama gibi rutin çiftçilik işlemlerinin aksamadan sürdürülmesine imkan tanıyor.
Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri, üretilen enerjinin adil dağılımı. Tesisin ürettiği elektriğin %50'si çiftliğin kendi elektrik ihtiyacını karşılamak için kullanılırken, kalan %50'lik bölüm ise elektrik şebekesi aracılığıyla bölgedeki 17 düşük gelirli haneye ulaştırılıyor. Bu sayede, hem çiftlik operasyonlarının maliyeti düşürülüyor hem de toplumsal fayda sağlanıyor. Joe Czajkowski, uygulanan abonelik modeli sayesinde yıllık yaklaşık 75.000 dolar civarındaki elektrik faturalarında %15 ila %17.5 arasında önemli bir tasarruf elde ediyor. Bunun yanı sıra, arazinin enerji üretimi için kiralanması ve üretilen fazla elektriğin satılması yoluyla çiftliğe ek bir gelir akışı da sağlanıyor. Bu öncü proje, Massachusetts'in SMART (Sustainably Managed and Resilient Technology) Programı kapsamında 'Düşük Gelirli Topluluk Güneş Enerjisi' ve 'Tarımsal Güneş Tarifesi' gibi önemli standartlara uyum sağlayarak ödüllendirilmiş, Joe Czajkowski ise Kuzey Amerika Tarımsal Fotovoltaik Ödülleri'nde '2026 Yılının Güneş Çiftçisi' unvanına layık görülmüştür.
Güneş panellerinin altında tarımsal üretimin potansiyeli de Massachusetts Üniversitesi (UMass) tarafından yürütülen bilimsel çalışmalarla destekleniyor. 2023 yılında yapılan ilk saha araştırmalarında, paneller altında yetiştirilen brokoli üzerinde yapılan incelemeler, ortam sıcaklığı, havanın nem oranı ve toprak sıcaklığının, açık alanda yapılan kontrollü üretim parselleriyle benzer seviyelerde seyrettiğini ortaya koydu. Bu ilk denemelerin ardından, proje kapsamında farklı ürünlerin yetiştirilmesine de başlandı. Panellerin kısmi gölgelemesinden faydalanan alanlarda tatlı mısır, yaban mersini ve özel türdeki gölge tütünleri başarıyla yetiştirildi. Ayrıca, bu alanlarda etlik piliç yetiştiriciliği de gerçekleştirildi. Özellikle paneller altında yetiştirilen tatlı mısırın, açık tarlada yetişen mısırla aynı kalitede olduğu ve veriminin açık alan veriminin yaklaşık %80'ine ulaştığı gözlemlendi. Bu verim farkının, alanın fiziki kısıtlılığından kaynaklandığı, yani daha az sıra ekilebilmesinden ileri geldiği belirtiliyor. Çiftlikte üretilen ürünler, Massachusetts Üniversitesi Amherst kampüsü, Springfield Devlet Okulları, Trader Joe's ve Whole Foods gibi önemli kurum ve perakende zincirlerine tedarik ediliyor. Ürünlerin sevkiyatında ise, yine çiftlikteki panellerden elde edilen enerjiyle şarj edilen elektrikli araçlar kullanılarak, sürdürülebilirlik prensibi en üst düzeyde hayata geçiriliyor.
