Akaryakıtta Büyük Zam Kapıda: Eşel Mobil Sistemi Sona Eriyor
Uluslararası piyasalardaki petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların yurt içi akaryakıt maliyetlerine doğrudan yansımasını engellemek amacıyla hayata geçirilen 'eşel mobil sistemi'nin uygulama süresinin sona ermesiyle birlikte, benzin fiyatlarında kayda değer bir artış beklentisi oluştu. Mevcut düzenlemenin 1 Ekim tarihinde bitişi, sektörde ve tüketicilerde endişe yaratıyor. Eğer süre uzatılmazsa, benzinin litresine yaklaşık 12,48 TL'lik bir zam gelmesi öngörülüyor.
Son dönemde küresel petrol fiyatları, jeopolitik gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Özellikle Ortadoğu'daki tansiyonun yükselmesi, petrol varil fiyatlarını yeniden tırmandırdı. Daha önce, ABD ve İran arasındaki diplomatik temasların barış umutlarını yeşertmesiyle varil fiyatları 95 dolar seviyelerine kadar gerilemişti. Ancak bu iyimserliğin yerini belirsizliğin almasıyla birlikte, petrol fiyatları tekrar 108 dolar civarına yaklaştı. OPEC üyesi ülkelerin üretim kısıntısı politikaları ve Suudi Arabistan gibi büyük üreticilerin üretim artışı konusundaki çekinceleri de bu yükseliş trendini destekliyor. Ham petrolün varil fiyatının 107 doların üzerinde seyretmesi, akaryakıt maliyetlerinin artması olasılığını güçlendiriyor.
Bu küresel gelişmelerin yanı sıra, yurt içinde 'eşel mobil' sisteminin 1 Ekim'de sona erecek olması, akaryakıt fiyatlarındaki potansiyel artış beklentisini daha da belirgin hale getiriyor. Mevcut durumda benzinin litresinden alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) 4,43 TL seviyesindeyken, eşel mobil sisteminin kaldırılması durumunda bu rakamın 14,84 TL'ye çıkması bekleniyor. Bu durum, ÖTV'de yaklaşık 10,40 TL'lik bir artış anlamına geliyor. Bu artışa, mevcut vergi dilimine uygulanan yüzde 20'lik Katma Değer Vergisi (KDV) de eklendiğinde, benzinin litresinde yaklaşık 2,08 TL'lik ek bir maliyet yükü doğuyor. Eğer petrol fiyatlarında herhangi bir gerileme yaşanmazsa veya ek bir düzenleme yapılmazsa, benzinin pompa fiyatının tek seferde 12,48 TL artarak 95 TL seviyelerine ulaşması kaçınılmaz görünüyor.
Motorin tarafında ise farklı bir uygulama modeli benimsenmişti. Fiyat şoklarını önlemek amacıyla motorin, eşel mobil sistemi kapsamından çıkarılarak kademeli ÖTV artışı modeline geçilmişti. Eylül ayında 3 TL, Ekim ayında ise 6 TL'lik bir artış öngörülmüştü. 1 Ekim itibarıyla motorinin litresine pompada yaklaşık 3,60 TL'lik ek vergi yansıyacak. Kasım ayında ise ÖTV'nin 9 TL'ye yükselmesiyle toplam ÖTV tutarı 12 TL'ye ulaşacak. Yeni bir düzenleme yapılmadığı takdirde, motorinin litre fiyatının 1 Ekim'de 97 TL'yi aşması bekleniyor. Bu denli yüksek akaryakıt fiyatları, sanayi üretiminden tarım sektörüne kadar tüm ekonomik faaliyetleri olumsuz etkileyerek, nihayetinde her türlü mal ve hizmetin fiyatına zam olarak yansıyacaktır. Ekonomistler, enflasyonla mücadele çabalarının sürdüğü bu kritik dönemde, ekonomi yönetiminin eşel mobil sisteminin süresini uzatma yönünde bir karar alabileceğini öngörüyor.
