Avrupa'da Jet Yakıtı Krizi: Stoklar Azalıyor, Bilet Fiyatları Yükselebilir
Avrupa kıtasında jet yakıtı tedarikinde ciddi bir sıkışıklık yaşanıyor. Ortadoğu'daki jeopolitik gerilimler ve bunun sonucunda oluşan tedarik zinciri aksaklıkları, Avrupa'nın jet yakıtı stoklarını son yedi yılın en dip noktasına indirdi. Geleneksel tedarik rotalarında meydana gelen sorunlar, kıtayı daha uzak coğrafyalardaki tedarikçilere yönelmek zorunda bıraktı. Bu durum, havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerini artırarak bilet fiyatlarına olumsuz bir baskı oluşturması bekleniyor.
Yapılan analizler, Avrupa'nın bu yılın son çeyreğinde günlük ortalama 510 bin varillik bir jet yakıtı açığı ile karşı karşıya kalabileceğini öngörüyor. Bu açığın, mevcut küresel tedarik koşulları altında tamamen kapatılmasının zor olduğu belirtiliyor. Buna karşılık, aynı dönemde Amerika Birleşik Devletleri'nin günlük 18 bin varil, Asya-Pasifik bölgesinin ise günlük 419 bin varil arz fazlası yaratması bekleniyor. Bu dengesizlik, Avrupa'nın yakıt temininde yaşayacağı zorlukların boyutunu gözler önüne seriyor.
Ortadoğu'daki çatışmaların jet yakıtı sevkiyatları üzerindeki etkisi belirginleşirken, Avrupa'nın ithalatının önemli bir bölümünü oluşturan bu hatlardaki kesintiler, stokların erimesine neden oldu. Bu açığı telafi etmek amacıyla Avrupa, son dönemde Nijerya, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada gibi daha uzak bölgelerden yaptığı yakıt alımlarını artırdı. Güney Kore'nin de Avrupa için yeni ve önemli bir tedarik kaynağı olarak öne çıktığı görülüyor. Bölgedeki rafinerilerin üretim kapasitelerini artırmasıyla birlikte, Güney Kore'den yapılan sevkiyatların eylül ayında günlük yaklaşık 129 bin varile ulaşması bekleniyor. Bu rakam, Ekim 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek aylık sevkiyat hacmi olarak dikkat çekiyor.
Avrupa'nın en büyük petrol işleme, depolama ve ticaret merkezlerinden biri olan Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) bölgesindeki jet yakıtı stoklarının 10 Eylül haftasında son yedi yılın en düşük seviyesine gerilemesi, durumun vahametini ortaya koyuyor. Bu bölgedeki stok seviyeleri, Avrupa'nın jet yakıtı piyasasındaki arz durumunu anlamak için kritik bir gösterge niteliği taşıyor. Havayolu şirketleri için en büyük gider kalemlerinden biri olan jet yakıtındaki bu maliyet baskısı, yılın son üç ayında daha da hissedilir hale gelebilir. Asya-Pasifik bölgesindeki beklenen arz fazlasının, Avrupa'nın açığını kapatmada önemli bir rol oynaması bekleniyor. Avrupa ile Asya arasındaki fiyat farkının açılması, uzun mesafeli sevkiyatları daha ekonomik hale getirebilir. Çin'deki rafinerilerin de jet yakıtı ihracatını artırması, Asya'yı küresel ticarette önemli bir oyuncu konumuna taşıyor. Ancak, Ortadoğu'daki istikrarsızlığın devam etmesi halinde, Avrupa'nın yakıt temininde yaşayabileceği yeni aksaklıklar, havacılık sektöründe maliyet artışlarını tetikleyebilir.
