Avrupa'da Kamyon Şoförü Krizi: Yüksek Maaşa Rağmen Eleman Bulunamıyor
Avrupa kıtasında karayolu taşımacılığı sektörü, benzeri görülmemiş bir eleman açığıyla boğuşuyor. Birçok ülkenin ekonomisi için hayati önem taşıyan bu sektörde, şirketler aylık ortalama 2 bin 500 Euro'yu bulan cazip maaş tekliflerine rağmen boş pozisyonları doldurmakta zorlanıyor. Bu durum, küresel tedarik zincirlerinde aksamalara ve artan maliyetlere yol açarak ekonomiler üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.
Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği'nin (IRU) yayımladığı güncel verilere göre, Avrupa Birliği ülkelerindeki doldurulamayan kamyon şoförü kadrolarının sayısı son iki yıl içerisinde iki katından fazla bir artış göstererek 502 bin seviyesine ulaştı. Bu rakam, sektörün toplam iş gücü ihtiyacının yaklaşık yüzde 13'ünü tek başına karşılıyor. Mevcut şoför profilinin giderek yaşlanması ve emeklilik yaşının yaklaşması da bu krizi daha da derinleştiriyor. Yapılan tahminler, 2030 yılına gelindiğinde mevcut şoförlerin beşte birinin, yani yaklaşık 660 bin 500 kişinin emekli olacağını gösteriyor.
Bu ciddi sürücü sıkıntısından en fazla etkilenen ülkelerin başında, Avrupa'daki toplam karayolu yük taşımacılığının yaklaşık beşte birini gerçekleştiren Polonya geliyor. Polonyalı nakliye şirketi Extrego gibi firmalar, mevcut çalışanlarının maaşlarına yüzde 15 oranında zam yapmalarına rağmen, personel açığını kapatmayı başaramadıklarını ifade ediyor. Sektör temsilcileri, genç neslin uzun süreli yolculuklar gerektiren bu mesleği tercih etmek istemediğini, yaşlanan kuşağın ise emekliliğe yöneldiğini dile getiriyor. Avrupa'daki nakliye şirketlerinin üçte ikisi, sürücü eksikliğini en büyük operasyonel sorun olarak tanımlarken, bu durumun iş tekliflerini reddetmek zorunda kalmalarına neden olduğunu belirtiyor.
Kamyon şoförlüğü mesleğinin cazibesini yitirmesinde, artan güvenlik endişeleri ve çalışma koşullarının ağırlaşması önemli faktörler olarak öne çıkıyor. Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen bir araştırmaya göre, sürücülerin neredeyse tamamı (yüzde 79'u) araçları park halindeyken güvenlik tehditleriyle karşılaştıklarını bildirirken, nakliye operatörlerinin yüzde 85'i hırsızlık veya vandalizm gibi olaylara maruz kaldıklarını belirtiyor. Bu güvenlik sorunları ve uzun süre aileden uzak kalma zorunluluğu, özellikle kadın çalışanların bu sektöre katılımını da ciddi şekilde engelliyor; nitekim Avrupa'daki kamyon şoförlerinin yalnızca yüzde 4'ünü kadınlar oluşturuyor. Ayrıca, sınır kontrollerindeki sıkılaşmalar, Birleşik Krallık'ın getirdiği yeni denetim prosedürleri ve Avrupa Birliği'nin zorunlu hale getirdiği dijital takograf kullanımına uyum sağlama gerekliliği de sürücülerin meslekten uzaklaşmasına neden olan diğer etkenler arasında yer alıyor.
Avrupa'daki taşımacılık şirketlerinin büyük çoğunluğu, yani yüzde 79'u, 10'dan az çalışana sahip küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşuyor. Bu işletmeler, dar kar marjlarıyla çalıştıkları için, AB dışından şoför istihdam etmek amacıyla gereken ve 4 aya kadar uzayabilen bürokratik çalışma izni süreçlerini ve yüksek maliyetleri karşılamakta zorlanıyor. Bu nedenle, Slovakya ve Polonya gibi ülkelerdeki nakliye firmaları, yerel kaynaklardan personel bulamadıklarında, Hindistan gibi üçüncü ülkelerden sürücü temin etme yoluna gidiyor. Yerel şoförler aylık ortalama 2 bin 200 ila 2 bin 500 Euro arasında gelir elde ederken, yabancı sürücülerin çalışma izinlerinin alınması ve mesleki denkliklerinin sağlanması süreçlerinde yaşanan ciddi gecikmeler, bu alternatifin de etkinliğini sınırlıyor.
