Avrupa'da Kamyon Şoförü Krizi: Yüksek Maaşlara Rağmen Eleman Bulunamıyor
Avrupa genelinde yaşanan ve giderek derinleşen kamyon şoförü eksikliği, küresel tedarik zincirleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaya başladı. Sektördeki firmalar, aylık ortalama 2 bin 500 Euro'yu bulan cazip maaş tekliflerine rağmen personel bulmakta zorlanıyor. Bu durum, ekonomiler için önemli bir risk faktörü olarak görülüyor.
Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği'nin (IRU) yayımladığı son verilere göre, Avrupa Birliği ülkelerindeki doldurulmamış kamyon şoförü pozisyonlarının sayısı son iki yıl içinde iki katından fazla artarak 502 bine ulaştı. Bu rakam, sektörün ihtiyaç duyduğu toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 13'üne karşılık geliyor. Sektördeki mevcut şoförlerin yaş ortalamasının yüksek olması ve emeklilik yaşının yaklaşması, bu açığın daha da büyümesine neden oluyor. Yapılan tahminler, 2030 yılına kadar mevcut şoförlerin yaklaşık beşte birinin, yani 660 bin 500 kişinin emekliye ayrılacağını gösteriyor.
Bu sürücü yetersizliği krizinden en çok etkilenen ülkelerin başında, Avrupa Birliği'ndeki karayolu yük taşımacılığının yaklaşık beşte birini gerçekleştiren Polonya geliyor. Polonyalı bir taşımacılık şirketi olan Extrego, mevcut çalışanlarının maaşlarını yüzde 15 oranında artırmasına rağmen sürücü açığını kapatamadığını bildirdi. Sektör temsilcileri, genç neslin uzun süreli yolculuklar gerektiren bu mesleği tercih etmediğini, yaşlanan nüfusun ise emekliliğe yöneldiğini vurguluyor. Avrupalı nakliye şirketlerinin büyük çoğunluğu, sürücü eksikliğini en önemli sorun olarak tanımlarken, personel yetersizliği nedeniyle gelen iş tekliflerini geri çevirmek zorunda kaldıklarını ifade ediyorlar.
Kamyon şoförlüğü mesleğinin cazibesini yitirmesinde, artan güvenlik riskleri ve çalışma koşullarının zorlaşması önemli rol oynuyor. Avrupa Komisyonu tarafından yapılan bir araştırmaya göre, sürücülerin yüzde 79'u araçları park halindeyken güvenlik tehditleriyle karşılaştıklarını, nakliye operatörlerinin ise yüzde 85'inin hırsızlık veya vandalizm gibi olaylara maruz kaldığını belirtiyor. Bu güvenlik endişeleri ve aileden uzun süre ayrı kalma zorunluluğu, özellikle kadınların bu sektöre katılımını da olumsuz etkiliyor. Nitekim, Avrupa'daki kamyon şoförlerinin sadece yüzde 4'ü kadınlardan oluşuyor. Ayrıca, sıkılaşan sınır kontrolleri, İngiltere'nin getirdiği yeni denetim düzenlemeleri ve Avrupa Birliği'nin zorunlu kıldığı dijital takograf kullanımı gibi faktörler de sürücülerin mesleği bırakmasına neden olabiliyor.
Avrupa'daki taşımacılık şirketlerinin büyük bir kısmı, yani yüzde 79'u, 10'dan az çalışanı bulunan küçük ölçekli işletmelerden oluşuyor. Düşük kar marjlarıyla faaliyet gösteren bu firmalar, Avrupa Birliği dışından şoför getirmek için gereken 4 aya kadar sürebilen bürokratik çalışma izni süreçlerini ve bunun getirdiği yüksek maliyetleri karşılamakta zorlanıyor. Slovakya ve Polonya gibi ülkelerdeki nakliye firmaları, yerel şoför bulma konusundaki sıkıntılar nedeniyle Hindistan gibi üçüncü ülkelerden sürücü temin etme yoluna gidiyor. Yerel şoförler aylık ortalama 2 bin 200 ila 2 bin 500 Euro arasında gelir elde ederken, yabancı sürücüler için çalışma izinlerinin ve ehliyet denklik işlemlerinin tamamlanmasındaki ciddi gecikmeler sektörü olumsuz etkiliyor.
