Azerbaycan'da Bulunan Gizemli Taş Küre Arkeologları Şaşırttı
Azerbaycan'ın Celilabad ilçesindeki Paşa Tepe ören yerinde yapılan kazı çalışmaları sırasında, arkeoloji dünyasında büyük bir heyecan yaratan olağanüstü bir keşfe imza atıldı. Günümüzden binlerce yıl öncesine, Neolitik döneme ait olduğu belirlenen, 1,87 kilogram ağırlığında ve yaklaşık 10 santimetre çapında olan kusursuz bir taş küre gün yüzüne çıkarıldı. Güney Kafkasya bölgesinde daha önce hiçbir benzeriyle karşılaşılmamış bu eşsiz eser, hem yapım tekniğinin benzersizliği hem de kullanım amacının gizemliliği ile bilim insanlarını adeta büyüledi.
Üzerinde en ufak bir darbe izi, kesik veya delik bulunmayan, adeta bir sanat eseri niteliğindeki bu pürüzsüz küre, Neolitik çağ insanının el becerileri ve teknolojik bilgisi hakkında mevcut tüm varsayımları sorgulatıyor. Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü'nden kıdemli araştırmacı Vafa Mahmudova, bu objenin bölgede ortaya çıkarılan en önemli Neolitik dönem taş objesi olduğunu belirtti. Uzmanları en çok şaşırtan detay ise, eserin herhangi bir aletle işlendiğine dair hiçbir belirti taşımaması. Bu durum, binlerce yıl önce, ilkel araçlarla bu denli yüksek bir simetri ve pürüzsüzlüğün nasıl başarıldığı sorusunu akıllara getiriyor.
Taşın hangi kayaç türünden yapıldığı ve yüzeyinin bu kadar hassas bir şekilde nasıl işlendiği, şu an detaylı laboratuvar analizleriyle aydınlatılmaya çalışılıyor. Mikroskobik ve mineralojik incelemeler sonucunda, objenin üretim teknikleri hakkında daha net bilgilere ulaşılması hedefleniyor. Araştırmacı Mahmudova, bu keşfin, tarih öncesi dönemde Levant, Anadolu ve Güney Kafkasya arasındaki kültürel ve ticari etkileşimleri yeniden değerlendirmek açısından kritik veriler sunabileceğini vurguladı. Bu gizemli kürenin ne amaçla yapıldığına dair iki temel hipotez öne sürülüyor: Birincisi, yüksek işçiliği ve aşınmamış yapısı göz önüne alındığında, dinsel törenlerde kullanılan kutsal bir obje olabileceği ihtimali. İkincisi ise, erken dönem takas ve ticaret sistemlerinde standart bir ağırlık birimi olarak kullanılan bir terazi ağırlığı olma olasılığı.
Bu olağanüstü taş küreye ev sahipliği yapan Paşa Tepe arkeolojik alanı, Neolitik dönemin ötesinde de önemli buluntular sunmaya devam ediyor. Kazıların farklı derinliklerinde, Orta Çağ dönemine ait olduğu anlaşılan seramik su boruları da bulundu. Bu buluntular, bölgenin Neolitik çağlardan Orta Çağ'a kadar kesintisiz bir yerleşim yeri olarak kullanıldığını ve farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptığını kanıtlar nitelikte. Taş kürenin sırrının çözülmesiyle birlikte, bölgenin tarih öncesi dönemdeki önemi daha da artacak.
