Bedelli Askerlik Ücretleri El Yakıyor: Binlerce Kişi Hakkını Kaybetti
Son yıllarda ciddi oranlarda artış gösteren bedelli askerlik ücretleri, binlerce vatandaşı askerlik görevini yerine getirme hakkından mahrum bıraktı. Eskiden daha ulaşılabilir bir seçenek olan bedelli askerlik, günümüzde adeta lüks bir hizmet haline geldi. Yüksek maliyetler nedeniyle ödemelerini zamanında gerçekleştiremeyen vatandaşlar, bu önemli haktan mahrum kalmak zorunda kaldılar. Bu durum, toplumda önemli bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde 'Tenkisat-ı Cedide' yasasıyla yaklaşık 15 bin kuruş olarak başlayan bedelli askerlik uygulaması, zaman içinde kalıcı bir yapıya büründü. 2019 yılında 31 bin 343 Türk Lirası gibi bir rakamla başlayan bedelli askerlik ücreti, takip eden yıllarda astronomik artışlar gösterdi. Özellikle bu yılın Nisan ayında savunma sanayii projelerine katkı amacıyla yapılan ek zamla birlikte rakam 416 bin liraya fırladı. Önümüzdeki Temmuz ayından itibaren ise memur maaş katsayısındaki artışa bağlı olarak bu rakamın 470 bin lira seviyelerine ulaşması bekleniyor. Bu artışlar sonucunda 28 günlük bedelli askerlik süresinin her bir günü, adeta beş yıldızlı bir otelin günlük konaklama ücretini aşarak yaklaşık 17 bin liraya mal olacak.
Bedelli askerlik uygulamasının kalıcı hale geldiği 2019 yılından bu yana geçen sürede, 5 yıllık bir zaman diliminde (2021-2025 arası) toplamda 987 bin 645 kişi bu imkandan yararlanmak için başvuru yaptı. Ancak, bu başvuru sahiplerinden 92 bin 870 kişi, belirlenen yüksek ücretleri ödeyemediği için bedelli askerlik hakkını kullanma fırsatını kaçırdı. Aynı şekilde, yurt dışında yaşayan ve dövizle askerlik hizmetinden faydalanmak isteyen vatandaşlara yönelik uygulamada da benzer bir tablo ortaya çıktı. 2015-2025 yılları arasındaki son 10 yıllık dönemde, 281 bin 350 kişi dövizli askerlik için başvuruda bulunurken, bunlardan 33 bin 884'ü de ödeme güçlüğü çektiği için bu haktan yararlanamadı.
Bedelli askerlik uygulamasının Türkiye'deki geçmişine bakıldığında, Turgut Özal'ın Başbakanlık döneminde 1987 yılında 2 bin 500 lira ve 3 aylık bir süreyle yeniden gündeme geldiği görülüyor. Bu uygulama, daha sonraki yıllarda beş farklı kez daha yenilenerek yürürlüğe girdi. Nihayet 2019 yılı itibarıyla kalıcı bir statü kazanan bedelli askerlikte, her yıl iki kez güncellenen ücreti ödeyen yükümlüler, 28 günlük temel askerlik eğitimini tamamlayarak terhis ediliyor. Uygulamanın başladığı 2019 yılının Ocak ayında 31 bin 343 lira olan bedel, bu yılın başında 233 bin liraya yükselmişti. Nisan ayındaki ek zamla 416 bin liraya çıkan ücretin, Temmuz ayında 470-476 bin lira aralığına çıkması öngörülüyor. Bugüne kadar toplamda 1 milyon 436 bin 595 kişinin bedelli askerlik hizmetinden yararlandığı kaydedildi.
