Bedelli Askerlikte Rakamlar Uçtu: Binlerce Kişi Hakkını Kaybetti
Son yıllarda giderek artan bedelli askerlik ücretleri, birçok vatandaşı zor durumda bırakıyor. Yüksek maliyetler nedeniyle binlerce kişi, askerlik hizmetini yerine getirme hakkını elde edemiyor. Eskiden daha ulaşılabilir bir seçenek olan bedelli askerlik, günümüzde adeta lüks bir hizmet haline gelmiş durumda. Yapılan hesaplamalara göre, 28 günlük zorunlu hizmet süresinin günlük maliyeti, lüks otellerdeki konaklama ücretleriyle yarışır seviyelere ulaştı.
Bedelli askerlik uygulaması, Türkiye'de Turgut Özal'ın başbakanlığı döneminde 1987 yılında 2 bin 500 lira ve 3 aylık bir süreyle yeniden gündeme gelmişti. Bu uygulama, zaman içinde farklı dönemlerde beş kez daha yenilenmiş ve nihayetinde 2019 yılından itibaren kalıcı hale getirilmiştir. Her yıl iki kez güncellenen bedel, belirlenen miktarı ödeyen yükümlülerin 28 gün süren askerlik görevini tamamlamış sayılmasını sağlıyor. Uygulamanın başlangıcında, Ocak 2019'da 31 bin 343 lira olan bedel, bu yılın başında 233 bin liraya kadar yükseldi. Nisan ayında savunma sanayii projelerine ek katkı amacıyla yapılan zamla birlikte bu tutar 416 bin liraya fırladı. Önümüzdeki Temmuz ayından itibaren ise memur maaş katsayısındaki artışlara bağlı olarak rakamın 470 bin ile 476 bin lira arasına çıkması bekleniyor.
Bu astronomik artışlar sonucunda, 28 günlük bedelli askerlik süresinin günlük maliyeti yaklaşık 17 bin liraya denk geliyor. Bu durum, birçok vatandaş için ödeme güçlüğü yaratıyor. 2021 ile 2025 yılları arasında, yani son beş yıllık dönemde bedelli askerlik için başvuran 987 bin 645 kişiden tam 92 bini, belirlenen ücreti zamanında ödeyemediği için bu haktan mahrum kaldı. Sadece bu yılın ilk yarısında bile binlerce kişinin ödeme yapamadığı belirtiliyor. Bu durum, uygulamanın amacından uzaklaştığı ve sadece belirli bir ekonomik güce sahip kişilerin yararlanabildiği bir sistem haline geldiği yönünde eleştirilere neden oluyor.
Yurt dışında yaşayan ve dövizle askerlik hizmetini yerine getirmek isteyen vatandaşlar için de durum farklı değil. 2015 ile 2025 yılları arasını kapsayan son on yıllık süreçte dövizli askerlik için başvuran 281 bin kişiden 33 bin 884'ü de döviz kurundaki ve belirlenen bedeldeki artışlar nedeniyle ödeme yapamadı. Bu rakamlar, hem yurt içi hem de yurt dışındaki vatandaşlar için bedelli ve dövizli askerlik seçeneklerinin maliyetinin giderek ulaşılmaz hale geldiğini gözler önüne seriyor. Bugüne kadar toplamda 1 milyon 436 bin kişinin bedelli askerlik uygulamasından yararlandığı bilgisi verilirken, ödeme yapamayanların sayısındaki artış dikkat çekiyor.
