Benzine Dev Zam Kapıda: Litresi 90 TL'yi Aşacak
Akaryakıt piyasalarında çalkantılı günler yaşanması bekleniyor. Özellikle benzin fiyatlarında, bugüne dek görülmemiş boyutlarda bir artışın gündeme geleceği tahmin ediliyor. Bu artışın temel nedeni olarak, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaları dengelemeye yönelik uygulanan 'eşel mobil' sisteminin 1 Ekim tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırılacak olması gösteriliyor. Bu sistemin sona ermesiyle birlikte, benzindeki mevcut vergi düzenlemelerinde köklü değişiklikler öngörülüyor.
Mevcut durumda litre başına 4,43 Türk Lirası olarak uygulanan özel tüketim vergisi (ÖTV) miktarının, eşel mobil sisteminin kalkmasıyla birlikte dramatik bir şekilde 14,83 Türk Lirası seviyesine yükseleceği belirtiliyor. Bu durum, yaklaşık 10,40 Türk Lirası tutarında bir ÖTV artışı anlamına geliyor. Ayrıca, bu vergi artışına paralel olarak Katma Değer Vergisi'nde (KDV) de bir artış yaşanması bekleniyor. Yaklaşık 2,08 Türk Lirası'lık KDV artışıyla birlikte, benzinin litresindeki toplam zam miktarının 12,48 Türk Lirası'na ulaşacağı hesaplanıyor. Bu öngörüler doğrultusunda, benzinin litre fiyatının aniden 90 Türk Lirası'nın üzerine çıkması bekleniyor.
Uluslararası alanda yaşanan jeopolitik gelişmeler, özellikle Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki gerilimin artması, küresel petrol fiyatlarında önemli yükselişlere neden oldu. Brent petrolün varil fiyatındaki bu artışlar, akaryakıt maliyetlerini doğrudan etkileyerek benzin ve motorin fiyatlarında ardı ardına yüksek zamların gündeme gelmesine yol açtı. Hükümetin bu zamların etkisini azaltmak ve pompa fiyatlarına yansımasını sınırlamak amacıyla mart, temmuz ve ağustos aylarında üç farklı tarihte 'eşel mobil' olarak adlandırılan düzenlemeleri hayata geçirdiği biliniyor. Bu uygulamayla, akaryakıtta oluşacak zamların bir kısmının vergi gelirlerinden karşılanarak tüketicinin üzerindeki yükün hafifletilmesi hedefleniyordu.
Sektörden edinilen bilgilere göre, mart ayında Resmi Gazete'de yayımlanan ilk düzenlemeyle, akaryakıttaki zamların yaklaşık yüzde 75'lik bölümü ÖTV'den karşılanarak pompa fiyatlarına daha az yansıması sağlandı. Temmuz ayında devreye giren ikinci bir düzenlemeyle ise, 31 Temmuz'a kadar yaşanacak zamların yüzde 50'si, 1 Ağustos ile 30 Eylül tarihleri arasında ise yüzde 25'i ÖTV'den karşılanacaktı. Ancak, 1 Ekim itibarıyla bu sistemin tamamen kaldırılacağı kesinleşti. Ağustosta yapılan ek bir düzenlemeyle motorindeki ÖTV tutarları yeniden belirlenmiş, ağustos sonuna kadar sıfır olarak uygulanan ÖTV, eylül ayından itibaren aylık 3 Türk Lirası artışla aralık ayına kadar kademeli olarak yükseltilmesi planlanmıştı. Ancak, benzin için böyle bir aşamalı artış kararı henüz alınmış değil. Yeni bir düzenleme yapılmadığı takdirde, 1 Ekim'de benzine çok daha büyük bir zam gelmesi kaçınılmaz görünüyor.
Bu gelişmeler ışığında, benzin fiyatlarında yaşanacak olan rekor seviyedeki artışın, tüketiciler ve genel ekonomi üzerinde önemli etkiler yaratması bekleniyor. Sektör analistleri, yeni bir eşel mobil düzenlemesinin benzin için de devreye girip girmeyeceği sorusuna, eğer böyle bir karar alınırsa zammın ertelenebileceği veya hafifletilebileceği, aksi takdirde mevcut zamların pompaya yansıyacağı yönünde görüş bildiriyor. Güncel akaryakıt fiyatları ise şu şekilde kaydedildi: İstanbul Avrupa Yakası'nda benzin litre fiyatı 80,40 TL, motorin 93,50 TL ve LPG 34,99 TL seviyesinde. Anadolu Yakası'nda benzin 80,30 TL, motorin 93,30 TL ve LPG 34,40 TL. Ankara'da benzin 81,40 TL, motorin 94,60 TL ve LPG 35,09 TL. İzmir'de ise benzin 81,70 TL, motorin 94,90 TL ve LPG 34,99 TL olarak işlem görüyor. Bu fiyatlar, olası zam öncesi son durumu yansıtıyor.
