Bit Pazarından Alınan Kağıt, ABD Tarihi Eseri Çıktı: Servet Kazandırdı
Amerika Birleşik Devletleri'nde sıradan bir bit pazarından son derece cüzi bir miktara, yaklaşık 121 Türk lirasına (2.48 Amerikan doları) satın alınan bir rulo kağıt, adeta bir servetin kapısını araladı. Yapılan detaylı incelemeler sonucunda, bu kağıdın Amerika Birleşik Devletleri'nin kuruluş senedi olan Bağımsızlık Bildirgesi'nin 1823 yılına ait, son derece nadir ve önemli bir kopyası olduğu anlaşıldı. Bu tarihi keşfin ardından, belge açık artırma usulüyle satışa sunuldu ve tam 24 milyon liraya (477 bin 650 Amerikan doları) alıcı buldu. Bu durum, sıradan bir alışverişin nasıl olağanüstü bir servete dönüşebileceğinin canlı bir örneğini teşkil etti.
Olayın kahramanı olan Michael Sparks, mesleği müzik ekipmanları teknisyenliği olan bir birey. Mart 2006'da, Nashville'de bulunan Music City Thrift Store adlı ikinci el eşya mağazasında dolaşırken, diğer eşyaların yanı sıra rulo haline getirilmiş bir belgeye rastladı. Bu belgeyi, bir şamdan ve bir tuzluk takımıyla birlikte toplamda sadece 2.48 dolar gibi sembolik bir ücret karşılığında satın aldı. Ancak Sparks, satın aldığı bu belgenin potansiyel tarihi değerini fark ederek, aylarca sürecek kapsamlı bir araştırma sürecine girişti. Bu yoğun çabaların sonucunda, belgenin sıradan bir kağıt parçası değil, Amerika Birleşik Devletleri'nin bağımsızlık deklarasyonunun önemli bir tarihi kopyası olduğu kesinleşti.
Yapılan uzman incelemeleri, Sparks'ın elindeki belgenin, ünlü gravür sanatçısı William J. Stone tarafından hazırlanan ve tarihçiler arasında 'Stone baskısı' olarak bilinen resmi Bağımsızlık Bildirgesi kopyalarından birine ait olduğunu doğruladı. Bu özel baskının önemi, 1776 tarihli orijinal Bağımsızlık Bildirgesi'nin zamanla yıpranması üzerine, dönemin Dışişleri Bakanı John Quincy Adams'ın talimatıyla gerçekleştirilmiş olmasıdır. William J. Stone, orijinal belgenin içeriğini bir bakır levhaya işlemiş ve bu levhadan resmi kopyalar basılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri Kongresi, 1823 yılında, o dönemde hayatta olan Bağımsızlık Bildirgesi'ni imzalayanlar, devlet yöneticileri ve önemli resmi kurumlar için dana derisi parşömen üzerine toplam 200 adet bu resmi kopyanın basılmasına karar vermiştir. Sparks'ın keşfinden önce, tarihçiler tarafından bu 200 kopyadan sadece 35 tanesinin yerinin tespit edilebildiği biliniyordu. Bu yeni bulunan belge, günümüze ulaşabildiği tespit edilen 36. kopya olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, belgenin üzerindeki mürekkebin kalitesi ve genel muhafaza durumu göz önüne alındığında, piyasa değerinin başlangıçta tahmin edilenden çok daha yüksek olacağını belirtmişlerdir.
Bu olağanüstü belgenin ikinci el mağazasına ulaşma süreci de en az kendisi kadar ilgi çekici. Belge, Nashville sakinlerinden Stan Caffy'nin bir bahçe satışından yaklaşık on yıl önce sadece 10 dolara satın aldığı bir eşyaydı. Caffy, bu belgeyi aldığı günden itibaren tam on yıl boyunca garajının duvarında dekoratif bir obje olarak sergilemişti. Ancak eşinin evdeki dağınıklığı gidermek amacıyla garajı temizlemesini istemesi üzerine, Caffy bu belgeyi kullanmadığı diğer eşyalarla birlikte mağazaya bağışlama kararı aldı. İlginç bir tesadüf eseri, Sparks'ın bu belgeyi satın almasından sadece iki gün önce bağışlanan doküman, mağazada standart bir ikinci el ürünü fiyat etiketiyle satışa çıkarılmıştı. Kuzey Karolina'nın Burlington şehrinde faaliyet gösteren Raynors' Historical Collectible Auctions tarafından düzenlenen açık artırmada, belgenin başlangıç teklifi 125 bin Amerikan doları olarak belirlendi. Müzayede sonunda, kimliği gizli tutulan ve telefonla katılım sağlayan bir alıcı tarafından 477 bin 650 Amerikan doları gibi rekor bir fiyata, yani yaklaşık 24 milyon Türk lirasına satıldı. Bu satış, ABD tarihinde ikinci el mağazalarında keşfedilen en değerli objeler arasında önemli bir yer edinmiştir.
