Borsa İstanbul'da Likidite Krizi: Yabancı Basın Mehmet Şimşek'in Sınavını Mercek Altına Aldı
Türkiye'nin finans piyasalarında yaşanan son gelişmeler, özellikle Borsa İstanbul'da gözlenen sert düşüşler ve yatırım fonlarından önemli miktarda para çıkışı, küresel ekonomi ve finans dünyasının önde gelen yayın organlarının mercek altına aldığı bir konu haline geldi. Pusula Portföy adlı yatırım kuruluşunda patlak veren likidite sıkıntısı, borsada geniş çaplı bir satış dalgasını tetikleyerek yaklaşık 1 milyar dolarlık fonun yurt dışına çıkmasına neden oldu. Bu durum, uluslararası finans basınının ana gündem maddelerinden biri olurken, yaşanan krizin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yönetimindeki Türkiye ekonomisi için en önemli sınavlardan biri olduğu yorumları yapıldı.
Financial Times, Reuters ve IntelliNews gibi saygın küresel yayınlar, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 38 kişi hakkında başlattığı suç duyurularına da atıfta bulunarak, bu likidite sorununun ve ardından gelen piyasa çalkantısının, Türkiye'nin uluslararası ekonomik güvenilirliğini yeniden inşa etme çabasında olan Bakan Şimşek'in ekonomi programı açısından taşıdığı kritik önemi vurguladılar. Financial Times, haberinde yatırımcıların fonlardan yaklaşık 1 milyar dolara yakın bir meblağı çektiğini belirterek, borsadaki bu sarsıntının, Türkiye'nin ekonomik istikrarını sağlama ve uluslararası yatırımcıların güvenini yeniden kazanma çabalarının yoğunlaştığı bir döneme denk geldiğine dikkat çekti. Gazete, Borsa İstanbul'da işlem gören endeksin çarşamba günü yüzde 5'in üzerinde bir değer kaybı yaşadığını, bu düşüşün bir önceki günkü yüzde 2'lik gerilemenin ardından geldiğini aktardı.
Piyasalardaki satış dalgasının Pusula Portföy'ün bazı para piyasası ve yatırım fonlarındaki yatırımcıların anapara iade taleplerini karşılama konusunda zorlandığını açıklamasının ardından başladığı belirtilse de, analistler sorunun kaynağının bu spesifik durumdan daha derin olduğunu ifade ediyor. Financial Times'a göre, son iki yıl içinde bazı yerel fonların, bağlı şirketleri aracılığıyla halka açıklık oranı düşük şirketlerin hisselerine yoğunlaştığı ve bu durumun söz konusu hisselerin fiyatlarını yapay olarak yükselttiği öne sürüldü. Bu yüksek getirilerin daha fazla yatırımcıyı çektiği ve aynı veya ilişkili hisselere yeni para girişini sağladığı, ancak likidite endişeleriyle birlikte yatırımcıların hızla fonlardan çıkış yaptığı bir 'fon hücumu'nun yaşandığı değerlendirmesi yapıldı. East Capital portföy danışmanı Emre Akçakmak, bu durumu 'likidite endişeleri nedeniyle yatırımcıların fonlardan çıkış yaptığı, fiilen bir 'fon hücumu' olarak tanımladı. Bu gelişmelerin, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in ekonomi programıyla Türkiye'nin uluslararası ekonomik güvenilirliğini yeniden tesis etmeye çalıştığı bir döneme denk gelmesi, RBC BlueBay Asset Management Kıdemli Ülke Stratejisti Timothy Ash'in, 'Bu belki de Şimşek'in şimdiye kadarki en büyük sınavı' şeklindeki yorumuyla da teyit edildi.
Berlin merkezli ekonomi ve finans haber servisi IntelliNews, 'Likidite krizi, Türkiye piyasalarını nasıl sarstı?' başlığıyla yayımladığı analizinde, Pusula Holding ve Pusula Portföy'deki gelişmelerin piyasaya etkilerini detaylı bir şekilde inceledi. Haberde, Pusula Portföy Başkanı Muhammed Yariz hakkında çıkan yakalama kararının ardından Marmaris'ten özel tekneyle Yunanistan'a kaçtığına dair iddialara da yer verildi. IntelliNews, Pusula Holding ve iştiraklerinin Tera Group'a satışı konusunda daha önce anlaşmaya varıldığını ancak bu devrin henüz tamamlanmadığını ve Rekabet Kurumu, SPK ve BDDK gibi kurumların onayına tabi olduğunu belirtti. Tera Group'un, Pusula Portföy'deki mevcut fon yükümlülüklerinden hukuki olarak sorumlu olmadığını vurguladığı da aktarıldı. IntelliNews, Borsa İstanbul ve tahvil piyasalarına yönelik sistemik riskin şimdilik sınırlı kaldığını belirtirken, bu gelişmelerin Türkiye'de hızla büyüyen banka dışı finans, tasarruf finansmanı ve portföy yönetimi sektörlerindeki potansiyel kırılganlıklara işaret ettiğini savundu. Öte yandan, Reuters'ın haberine göre SPK, Katılımevim, Gündoğdu Gıda ve Destek Finans Faktoring hisselerindeki işlemleri mercek altına alarak, hisse manipülasyonu iddialarıyla ilgili 38 kişi hakkında suç duyurusunda bulundu ve bu kişilere Borsa İstanbul'da iki yıl süreyle işlem yasağı getirdi. Katılımevim ile aynı grupta yer alan Pusula Portföy'e de iki yıllık işlem yasağı uygulandığı ve şirket yöneticilerinin savcılığa sevk edilenler arasında bulunduğu bildirildi. Reuters, bu şirketlerin hisselerinin yılbaşından bu yana önemli artışlar kaydetmiş olmasına rağmen, SPK incelemeleri sonucunda sert kayıplar yaşadığına da dikkat çekti. Örneğin, Katılımevim hisseleri yılbaşından bu yana yüzde 300'ün üzerinde artış gösterse de son iki haftada yaklaşık yüzde 59 değer kaybetmişti. Gündoğdu Gıda hisseleri de zirvesinden yüzde 75'in üzerinde düşüş yaşamasına rağmen yılbaşından bu yana yüzde 140'ın üzerinde, Destek Finans Faktoring hisseleri ise yılbaşından bu yana yüzde 300'ün üzerinde değer kazanmışken temmuz başındaki zirvesinden yüzde 37 gerilemişti.
