Çalışan Annelerin Süt İzni Hakları Yeniden Şekilleniyor
Çalışan annelerin en değerli haklarından biri olan süt izni uygulamasında, 2026 yılından itibaren geçerli olacak yasal düzenlemelerle önemli güncellemeler yapılması bekleniyor. Bu değişiklikler, hem memur hem de işçi statüsündeki annelerin çocuklarının fiziksel ve ruhsal sağlığını korumalarına yardımcı olacak haklarını daha net bir çerçeveye oturtmayı hedefliyor. Aile kurumunu güçlendirme ve kadınların iş gücündeki yerini sürdürülebilir kılma amacı taşıyan bu düzenlemeler, annelerin bebekleriyle kurdukları bağı destekleyen vazgeçilmez bir unsur olarak öne çıkıyor.
SGK uzmanlarının değerlendirmelerine göre, analık izninin sona ermesinin ardından başlayan süt izni süreci, annenin tabi olduğu yasal mevzuata göre farklılıklar gösteriyor. İş Kanunu'na tabi çalışan kadın işçiler için günde 1,5 saatlik süt izni hakkı, çocuğun bir yaşını doldurmasıyla sona eriyor. Bu iznin günün hangi saatlerinde ve kaç parçada kullanılacağı tamamen işçinin kendi tercihine bırakılmış durumda. İşçi, bu planlamasını işverenine bildirmekle yükümlü. Süt izninde geçirilen süreler, çalışma süresinden sayılıyor ve bu zaman dilimi için herhangi bir ücret kesintisi yapılamıyor. Kanunen, bu iznin birleştirilerek toplu halde kullanılması mümkün değil; zira süt izninin temel amacı, bebeğin günlük beslenme ihtiyaçlarını karşılamaktır.
Devlet memuru anneler için ise süt izni uygulaması, İş Kanunu'na göre daha geniş imkanlar sunuyor. Memur anneler, analık izni sonrasında ya yarım gün çalışma hakkını ya da süt iznini kullanma arasında bir seçim yapabiliyorlar; bu iki hakkın aynı anda kullanılması mümkün değil. İkiz veya daha fazla çocuk sahibi olan annelerde günlük süt izni süresinde bir artış söz konusu olmuyor. Süt izni, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olup, annenin vefatı durumunda dahi babaya devredilemiyor. Ayrıca, birim amirlerinin süt izninin kullanım saatlerine müdahale etme yetkisi bulunmuyor; saatleri belirleme hakkı tamamen anneye aittir. Bebeğin vefatı halinde süt izni hakkı sona ererken, memuriyet öncesinde doğum yapan anneler, kalan süre kadar bu haktan yararlanabiliyor.
Analık izni sona erdikten sonra, çocuğun bakımı için isteğe bağlı olarak yarım gün ücretsiz izin kullanma imkanı da mevcut. Bu hak, ilk doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, üçüncü ve sonraki doğumlarda ise 180 gün olarak uygulanıyor. Çoğul gebelik durumlarında ek olarak 30 gün, engelli bir çocuğun varlığında ise bu süre 360 güne kadar uzayabiliyor. Bu yarım gün ücretsiz izin döneminde, işverenin ayrıca süt izni verme yükümlülüğü bulunmuyor. Süt iznini kullandırtmayan işverenler için ise ciddi idari yaptırımlar öngörülüyor. Yargıtay kararları gereğince, süt izni süresince çalıştırılan işçinin bu süresi fazla mesai sayılıyor ve işverenin zamlı ücret ödemesi gerekiyor. 2026 yılı itibarıyla, süt iznini kullandırtmayan her bir kadın işçi için yaklaşık 26.620 TL idari para cezası uygulanacak ve bu cezaların ilerleyen yıllarda artması bekleniyor. Uzmanlar, bu hakların eksiksiz uygulanmasının, gelecek nesillerin sağlığı ve iş barışı açısından hayati önem taşıdığını vurguluyor.
