Çin'den Türkiye'ye Üçüncü Büyük Hayal Kırıklığı: BYD Yatırımı Macaristan'a Kaydı
Çinli elektrikli otomobil üreticisi BYD'nin, Türkiye'nin Manisa kentinde gerçekleştirmeyi planladığı devasa yatırımını askıya alarak Macaristan'ı tercih etmesi, Türkiye'nin Çin ile olan diplomatik ve ekonomik ilişkilerinde üçüncü önemli bir hayal kırıklığına yol açtı. Bu beklenmedik karar, daha önce yaşanan Varyag uçak gemisi ve Güney Kıbrıs ile yapılan turizm anlaşması gibi olayların ardından Türkiye'nin Çin'e yönelik güvenini sarsan bir gelişme olarak değerlendiriliyor. BYD'nin, Türkiye'nin sunduğu cazip teşviklere rağmen yatırımını komşu ülkeye yönlendirmesi, ekonomik stratejilerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği yönündeki tartışmaları alevlendirdi.
BYD'nin Türkiye pazarındaki güçlü varlığı ve yerli otomobil Togg'a rakip olması, bu yatırımın önemini daha da artırıyor. Geçtiğimiz yıl BYD, Türkiye'de 45 bin 537 adet araç satışı gerçekleştirerek Togg'un 39 bin 20 adetlik satışını geride bıraktı. Togg'un finansal durumu da bu rekabetin gölgesinde tartışılıyor; araç, 2024'te yaklaşık 13 milyar lira ve 2025'te ise 14 milyar liranın üzerinde bir zararla karşı karşıya kalacağı öngörülüyor. Bu durum, yerli otomobil projesinin geleceği hakkında endişeleri de beraberinde getiriyor.
Daha önceki dönemlerde de Çin'in Türkiye'ye yönelik adımları benzer hayal kırıklıklarına neden olmuştu. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne aykırı olduğu gerekçesiyle Türkiye'nin ilk etapta geçişine izin vermediği Varyag'ın, 'eğlence gemisi' olarak kullanılacağı taahhüdüyle Boğazlardan geçirilmesi, ancak daha sonra Çin donanması tarafından Liaoning adı verilen bir uçak gemisine dönüştürülmesi bu duruma örnek teşkil ediyor. Bu olay, Çin'in verdiği sözleri yerine getirmediği ve stratejik hedefler doğrultusunda hareket ettiği şeklinde yorumlandı. Ayrıca, yıllık 1 milyon Çinli turist sözü de yerine getirilmemişti.
Ekonomik ilişkilerdeki bu gerilimin bir başka boyutu ise Güney Kıbrıs ile yaşanan gelişmeler. Türkiye'nin Hazine ve Maliye Bakanı'nın Çinli mevkidaşıyla iyi ilişkiler vurgusu yaptığı bir resepsiyondan sadece 24 saat sonra Pekin'in Güney Kıbrıs ile turizm anlaşması imzalaması ve vize muafiyeti getirmesi dikkat çekiciydi. Ayda 35 uçak seferiyle Çinli turistlerin Güney Kıbrıs'a yönlendirilmesi ve Birleşmiş Milletler nezdinde Kıbrıs sorunu konusunda Rum tarafına destek açıklaması yapılması, Türkiye'nin diplomatik çıkarlarını zedeleyen adımlar olarak değerlendirildi. Bu gelişmeler üzerine, Sanayi ve Teknoloji Bakanı'na BYD'nin yatırım taahhütlerini ihlal edip etmediği, teşviklerin geri alınıp alınmayacağı ve firmaya yönelik yaptırım uygulanıp uygulanmayacağı gibi soruları içeren bir önerge sunuldu.
