Danimarka'nın F-35 Hayali Kabusa Dönüştü: Maliyetler Katlanarak Artıyor
Danimarka'nın hava savunma gücünü modernleştirme hedefiyle yola çıktığı F-35 savaş uçağı tedarik programı, ülkenin savunma bütçesi üzerinde beklenmedik ve ciddi bir yük oluşturmaya başladı. Başlangıçta planlanan maliyetlerin çok ötesine geçen harcamalar, Kopenhag yönetimini önemli bir mali krizle yüzleşmeye zorluyor. Yaşlanmakta olan F-16 filosunun yerini alması hedeflenen bu gelişmiş savaş uçaklarının maliyeti, ülkenin savunma harcamalarını adeta altüst etmiş durumda.
Danimarka Sayıştayı tarafından kamuoyuna sunulan resmi bir denetim raporu, bu modernizasyon programının finansal boyutlarındaki şok edici artışı gözler önüne serdi. Raporun ortaya koyduğu verilere göre, 27 adet F-35 savaş uçağının tedarik edilmesi ve işletilmesi için öngörülen toplam maliyet, ilk yapılan hesaplamalara kıyasla yaklaşık 2,2 milyar dolar gibi kayda değer bir meblağ ile artış gösterdi. Bu durum, projenin başlangıçtaki bütçe planlamasının ne kadar yetersiz kaldığını açıkça ortaya koyuyor.
Sayıştay'ın detaylı analizleri, F-35 filosunun sadece satın alma maliyetini değil, aynı zamanda uzun vadeli işletme giderlerini de kapsıyor. Buna göre, uçakların bakımı, pilotların eğitimi, gerekli lojistik destek hizmetleri ve genel işletme giderleri dahil olmak üzere 30 yıllık bir yaşam döngüsü boyunca projenin toplam maliyetinin yaklaşık 11 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu rakam, Savunma Bakanlığı'nın yıllardır hem parlamentoya hem de kamuoyuna sunduğu yaklaşık 6 milyar dolarlık resmi maliyet tahmininin neredeyse iki katına denk geliyor. Bu büyük fark, projenin finansal yönetimindeki sorunlara işaret ediyor.
Danimarka, 2016 ve 2017 yıllarında toplamda 27 adet F-35 savaş uçağı için sipariş vermişti. Bugüne kadar bu siparişlerden 23 tanesi ülkeye teslim edilmiş olup, kalan dört uçağın da yakın gelecekte teslimatının tamamlanması planlanıyor. Ancak, Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların ardından bölgedeki güvenlik endişelerinin artmasıyla birlikte, Danimarka hükümeti ek 16 adet F-35 daha satın alma kararı alarak filosunu genişletme yoluna gitmişti. Bu ek alımlar, projenin toplam maliyetini daha da yükseltme potansiyeli taşıyor.
Yayımlanan denetim raporu, F-35 programı için ayrılan bütçenin kontrolsüz bir şekilde büyümesinin, Danimarka'nın diğer kritik askeri modernizasyon projeleri üzerinde olumsuz yansımaları olabileceği konusunda uyarıyor. Raporu hazırlayan denetçiler, hava kuvvetlerine yönlendirilen bu devasa finansal kaynakların, gelecekte kara ve deniz kuvvetleri gibi diğer savunma alanlarındaki yatırımlara ayrılacak bütçeyi ciddi şekilde azaltabileceği endişesini dile getiriyor. Ayrıca raporda, güncellenen 7,5 milyar dolarlık uçak tedarik maliyetine, olası beklenmedik ek harcamalar için ayrılması gereken herhangi bir acil durum rezervinin henüz dahil edilmediği de özellikle vurgulanıyor. Bu durum, projenin toplam maliyetinin daha da artabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
