Doñana'da Yangınları Eşekler Önlüyor: Gönüllülerin Mücadelesi Dramla Sürüyor
İspanya'nın Endülüs bölgesinde yer alan ve iklim değişikliğinin etkileriyle her geçen gün daha da hassaslaşan Doñana Milli Parkı, yaz aylarında artan sıcaklıklar ve kuraklık nedeniyle yangın riskinin en yüksek olduğu bölgelerden biri. Bu değerli ekosistemi koruma çabaları kapsamında, uluslararası alanda ilgi gören sıra dışı bir proje hayata geçirildi: 'İtfaiyeci Eşekler'. Ancak bu çevre dostu girişimin arkasında, gönüllü kadınların büyük fedakarlıklarla sürdürdüğü bir hayatta kalma mücadelesi yatıyor.
'Doñana için Kadınlar' adlı kolektif tarafından yürütülen bu öncü proje, bünyesinde 18 eşekten oluşan bir ekip barındırıyor. Bu hayvanlar, parkın en kritik ve stratejik bölgelerinde gün boyu otlayarak, özellikle yaz aylarında en ufak bir kıvılcımla devasa yangınlara dönüşebilecek kuru bitki örtüsünü ve yanıcı otları temizliyor. Geleneksel ve ağır iş makinelerinin kullanıldığı yangın önleme yöntemlerinin aksine, eşeklerin otlatma yöntemi toprağa zarar vermiyor, gürültü kirliliği yaratmıyor ve fosil yakıt tüketimi olmaksızın karbon emisyonunu artırmıyor. Proje koordinatörlerinin belirttiğine göre, eşeklerin düzenli olarak temizlediği ve kontrol altında tuttuğu alanlarda son on yıldır tek bir yangın vakası yaşanmamış olması, yöntemin etkinliğini açıkça ortaya koyuyor.
Küresel çapta takdir toplayan bu ekolojik başarıya rağmen, projenin sürdürülebilirliği büyük bir tehlike altında. Endülüs bölgesel yönetimi tarafından neredeyse tamamen kendi kaderine terk edilen 'İtfaiyeci Eşekler' projesi, hiçbir kamu fonu veya lojistik destek alamıyor. Kadın gönüllüler, projenin tüm masraflarını kendi imkanlarıyla karşılamaya çalışırken, özellikle kuraklık ve aşırı sıcakların yaşandığı dönemlerde zorlu koşullarla mücadele ediyorlar. Bölgesel yönetimin resmi bir su tankeri bile sağlamaması üzerine, gönüllüler en sıcak günlerde parkta çalışan 18 eşeğin hayatta kalabilmesi için her gün yüzlerce litre temiz suyu kendi elleriyle ve sırtlarında taşıyor. Ayrıca, hayvanların barınma ihtiyaçları, seyyar çitlerin bakımı, yem temini ve artan veterinerlik masrafları da tamamen gönüllülerin kişisel bütçelerinden karşılanıyor. Yıllardır süren resmi görüşmelerden somut bir destek çıkmaması, durumu daha da içinden çıkılmaz hale getiriyor.
Parkın hemen yakınındaki Rincón del Membrillo bölgesinde yakın zamanda meydana gelen yangın, Doñana'nın ne denli büyük bir tehdit altında olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Bölgesel yönetimden umudunu kesen 'Doñana için Kadınlar' grubu, gönüllülerin çabalarının artık sürdürülemez bir noktaya ulaşmasıyla birlikte, doğrudan İspanya Merkezi Hükümeti'ne başvurdu. Yangın felaketinden hemen önce yapılan resmi başvuruda, bu hayati öneme sahip doğal savunma hattının yok olmaması için acil devlet finansmanı ve lojistik yardım talep edildi. İklim krizi ve orman yangınlarının küresel bir sorun haline geldiği bu dönemde, Doñana'nın sürdürülebilir, ekonomik ve çevreye duyarlı önleyici çözümlerine sahip çıkılıp çıkılmayacağı, yoksa yalnızca yangın çıktıktan sonra pahalı uçaklarla müdahale edilen eski sisteme mi güvenileceği sorusu kritik önem taşıyor.
