Fransa'dan Türkiye'ye Hava Savunma Sistemi Satışı İçin Yeşil Işık Sinyali
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, Türkiye'nin Rusya ile olan ilişkilerindeki yumuşama eğilimini de dikkate alarak, ülkenin hava savunma sistemleri ihtiyacına yönelik SAMP/T füze sistemlerinin satışına prensipte onay verebileceği öne sürüldü. Bu gelişme, iki ülke arasındaki diplomatik gerilimlere rağmen savunma sanayii alanında iş birliği potansiyelini yeniden gündeme taşıyor.
Diplomatik kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, Fransa'nın Türkiye ile olan ilişkilerindeki denge arayışı ve Avrupa güvenliği perspektifi, bu tür bir iş birliği adımının atılmasında etkili oluyor. Özellikle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki üst düzey görüşmelerin 2023'ten bu yana azalması ve Türkiye'nin Batı ülkelerinin uyguladığı yaptırımlara karşı daha uyumlu bir duruş sergilemesi, Paris yönetiminin dikkatini çekmiş durumda. Bu durum, Fransa'nın Türkiye'ye yönelik hava savunma sistemleri satışına olumlu yaklaşmasının önünü açabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
SAMP/T füze sistemi, Mamba olarak da bilinen ve Fransız-İtalyan Eurosam konsorsiyumu tarafından geliştirilen gelişmiş bir hava savunma çözümüdür. Bu sistem, aynı anda çok sayıda hedefi takip etme, birden fazla tehdidi engelleme kapasitesine sahip olmasıyla öne çıkıyor. Hatta balistik füzeleri durdurabildiği iddia edilen, Avrupa menşeli tek hava savunma sistemi olma özelliğini taşıyor. Genellikle Amerikan Patriot sistemlerinin Avrupa'daki muadili olarak gösterilen SAMP/T'nin operasyonel etkinliği konusunda farklı görüşler bulunsa da, Türkiye'nin NATO'nun ikinci en büyük ordusuna sahip olmasına rağmen hava savunma sistemleri konusundaki eksikliklerini giderme çabaları kapsamında bu sistem büyük önem taşıyor. Türkiye'nin, kendi entegre hava ve füze savunma ağını oluşturma hedefi olan "Çelik Kubbe" projesinin bir parçası olarak SAMP/T sistemlerini envanterine katmak istediği biliniyor.
Eğer bu satış gerçekleşirse, SAMP/T sistemi, Türkiye'nin Rusya'dan tedarik ettiği S-400 füze savunma sistemlerinden sonra sahip olacağı ilk Batı menşeli gelişmiş hava savunma sistemi olma özelliğini taşıyacak. Bu yakınlaşma, iki ülke arasındaki savunma sanayii iş birliğinin sadece füze satışı ile sınırlı kalmayabileceğine işaret ediyor. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'in daha önce SAMP/T sistemlerine olan ilgisini dile getirmesi ve ardından Macron yönetiminin, Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesi öncesinde ortak üretim gibi potansiyel iş birliği taleplerini masaya yatırdığı belirtiliyor. Paris'in, daha önceki süreçlerde ilerlemeyi engelleyen siyasi çekincelerini bir kenara bırakmaya başladığı ancak henüz tam bir mutabakat sağlanamadığı ifade ediliyor. Türkiye ve Fransa arasında daha önce 2017-2018 yıllarında uzun menzilli hava savunma programları konusunda iş birliği girişimleri olmuş, ortak geliştirme ve üretim konuları gündeme gelmişti. Ancak Suriye, Libya ve Doğu Akdeniz gibi bölgesel anlaşmazlıklar nedeniyle bu projeler sekteye uğramıştı. Son dönemde Fransız diplomat Alice Rufo'nun Ankara'daki temasları, olası bir anlaşma ihtimalini güçlendirmiş durumda. Ticari alanda ise Fransız Safran şirketi ile Türk İHA üreticisi Baykar arasında, Bayraktar TB2 İHA'larına Fransız Euroflir elektro-optik sistemlerinin entegrasyonunu içeren stratejik bir ortaklık anlaşması yapılmış olması, bu alandaki iş birliğinin somut örneklerinden birini teşkil ediyor. Türkiye'nin savunma sanayiindeki maliyet etkin ve dayanıklı üretim kabiliyetleri, Avrupa'nın savunma alanındaki bazı zorluklarla karşılaştığı bir dönemde, kıta için alternatif bir üretim ve iş birliği merkezi olma potansiyeli taşıyor.
Tüm bu olumlu gelişmelere rağmen, Türkiye ile Fransa arasında aşılması gereken önemli diplomatik engellerin de bulunduğu unutulmamalıdır. Fransız düşünce kuruluşu IFRI'den Dorothee Schmid gibi uzmanlar, iki ülke arasındaki güven seviyesinin hala düşük olduğunu ve Fransa'nın Türkiye'nin dış politikasını Avrupa değerleriyle tam olarak örtüşmediğini düşünüyor. Macron'un 2022'den bu yana Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştirmemiş olması, Türkiye'deki Fransız okullarının denkliği konusundaki tartışmalar ve Fransa'nın Yunanistan ile olan savunma iş birlikleri gibi konular, iki ülke arasındaki ilişkilerde hassasiyet yaratan başlıklar arasında yer alıyor. Diplomatik kulislerde, Türkiye'nin Ermenistan sınırını açması gibi atabileceği adımların, Macron'un olası Ankara ziyaretini kolaylaştırabileceği konuşuluyor. Ayrıca, Fransa'da önümüzdeki yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri ve Marine Le Pen gibi potansiyel adayların iktidara gelme olasılığına karşı Ankara'nın diplomatik temaslarını sürdürdüğü de belirtiliyor. Bu karmaşık jeopolitik dengeler içinde, hava savunma sistemleri üzerinden başlayan iş birliği potansiyeli, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
