İpek Hayaliyle Gelen Kelebekler, Amerika Ormanlarında Ekolojik Felakete Yol Açtı

Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeydoğusundaki ormanlar, 19. yüzyılın ortalarında başlayan ve günümüze kadar uzanan yıkıcı bir ekolojik sorunla karşı karşıya. İpek üretimi amacıyla bir Fransız astronom tarafından ülkeye getirilen süngerimsi güveler, kısa sürede kontrol edilemez bir istilaya dönüşerek geniş ormanlık alanların yok olmasına yol açtı. Bu beklenmedik felaket, bilimsel merakın ekolojik sonuçlarını gözler önüne seriyor.

Olayın kökeni, İç Savaş sonrası pamuk tedarikindeki aksamalar ve ipek böceklerindeki hastalıklar nedeniyle alternatif arayışına giren Fransız astronom Etienne Leopold Trouvelot'ya dayanıyor. Trouvelot, ipek üretimi için Avrupa'dan süngerimsi güve yumurtalarını Massachusetts'e getirdi. Kendi evinin bahçesinde deneme amaçlı yetiştirdiği bu güvelerden bir milyondan fazla larva, 1869 civarında bir kaza sonucu veya rüzgarın etkisiyle çevredeki doğal yaşama karıştı. Başlangıçta zararsız olduğu düşünülen bu tür, hızla komşu arazilerde yayılmaya başladı.

Kaçışın ardından geçen on yıl içinde popülasyonu katlanarak artan süngerimsi güveler, 1889 yılına gelindiğinde Medford merkezli yaklaşık 900 kilometrekarelik bir alandaki tüm ağaçların yapraklarını tüketmişti. Kendi anavatanında doğal düşmanları tarafından kontrol altında tutulan bu tür, Kuzey Amerika'da karşılaştığı avcı eksikliği ve elverişli iklim koşulları sayesinde adeta bir istila hareketine girişti. Bu durum, ekosistemde ciddi bir dengesizlik yarattı.

Felaketin boyutu, 1981 yılında zirveye ulaştı. Maine'den Maryland'e kadar uzanan geniş bir coğrafyada, yaklaşık 52.200 kilometrekarelik ormanlık alan tamamen kurumuştu. Özellikle Connecticut'taki ormanların yaklaşık %80'i bu istiladan nasibini aldı. Üst üste gelen bu tahribat, bölgedeki Kanada su çamı popülasyonunu neredeyse yok olma noktasına getirdi. Ayrıca, güvelerin larvalarındaki kıllara temas eden kişilerde ciddi cilt reaksiyonları ve alerjik döküntüler gözlemlendi. Günümüzde 20'den fazla ABD eyaletine yayılan bu istilacı türün, yıllık ekonomik zararının yaklaşık 868 milyon doları bulduğu tahmin ediliyor.

Mevcut mücadele yöntemleri arasında, nemli havalarda aktifleşen ve bölgeye kasıtlı olarak getirilen Entomophaga maimaiga adlı bir mantar türü kullanılıyor. Bu biyolojik mücadele sayesinde, 2020'de 156 bin akre zarar gören alan, 2021'de 45 bin akreye kadar gerilemeyi başardı. Bilimsel literatürde güncel olarak 'spongy moth' olarak adlandırılan bu türün daha fazla yayılmasını engellemek amacıyla, karantina bölgelerinden çıkan tüm araçların titizlikle kontrol edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu durum, gelecekte benzer ekolojik felaketlerin önlenmesi adına önemli dersler barındırıyor.