İran Muhalif Kanalına Gizemli Milyonlar: Finansman Kaynağı Tartışma Yarattı

İran'da geniş yankı uyandıran protestoların arifesinde, sürgündeki muhalifleri bir araya getiren önemli platformlardan biri olan Iran International'ın, Cayman Adaları merkezli bir şirketten 650 milyon sterlin tutarında gizli bir finansman sağladığı iddia edildi. Bu fonun, Suudi Arabistan devlet destekli bir yöneticinin arkasında olduğu bir yapıdan gelmesi, kanalın uzun süredir savunduğu bağımsızlık söylemlerini ciddi şekilde tartışmaya açtı. İngiltere merkezli yayın yapan ve İran'dan ayrılmak zorunda kalan muhalifleri sesi olmayı hedefleyen Iran International'ın çatı şirketi Volant Media, bu büyük sermaye akışıyla borçlarını kapatma yoluna gitti. Ancak bu kurtarma operasyonunun bedeli, şirketin hisse senetlerinin önemli bir kısmının devredilmesi oldu. Bu finansal hareketlilik, İran'da rejim karşıtı gösterilerin yoğunlaştığı bir döneme denk gelmesiyle dikkat çekti.

Ocak ayında gerçekleşen bu gizli borç-hisse takası, İran'daki rejime karşı çıkanların en önemli yayın organlarından birinin finansal yapısını kökten değiştirdi. Bu gelişmelerin ardından İran'da büyük çaplı gösteriler patlak vermiş, bazı çevrelerce ABD ve İsrail'in ülkeye yönelik müdahaleleri ve dini lider Ayetullah Ali Hamaney'e yönelik suikast girişimleri bu finansal desteğin bir sonucu olarak yorumlanmıştı. Ancak kanal yönetimi bu iddiaları kesin bir dille reddetti. Iran International, 2017'deki kuruluşundan bu yana milyonlarca sterlin harcayarak Farsça yayın yapan en etkili kanallardan biri olma iddiasını sürdürüyor. Yaklaşık 700 çalışanıyla Londra üzerinden İran içine uydu ve radyo aracılığıyla yayın yapan kanal, eleştirmenler tarafından sıklıkla savaş yanlısı bir dil kullanmakla, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail lehine propaganda yapmakla ve İran'ın devrik monarşik ailesi Pehlevileri desteklemekle suçlanıyor. Kanalın finansman kaynaklarını şeffaf bir şekilde açıklamayıp gizli tutması, hem eleştirmenlerin hem de kendi bünyesindeki gazetecilerin uzun süredir dile getirdiği endişelerin başında geliyor.

Şirketin ana kuruluşu Volant Media'nın son beş yıl içinde 410 milyon sterlinin üzerinde bir zarara uğradığına dair kayıtlar bulunuyor. Bu şirket aynı zamanda Afganistan International adlı bir başka yayın organını da yönetiyor. Kurum, tümüyle bağımsız olduğunu ve hiçbir devletten, özellikle de Suudi Arabistan veya İsrail gibi ülkelerden fon almadığını ısrarla vurguluyor. Ancak İngiltere'deki resmi şirket kayıtları, 13 Aralık tarihinde 648 milyon sterlin değerinde yeni hisse senedi tahsis edildiğini ortaya koyuyor. Aynı tarihte, şirketin mevcut tüm hisselerinin, Adel Abdulkarim Alabdulkarim isimli bir şirket yöneticisi tarafından Cayman Adaları merkezli Info-Cast adlı bir şirkete devredildiği görülüyor. Bu denizaşırı şirketin tek yöneticisinin ise Suudi Arabistan'ın en büyük medya gruplarından Suudi Araştırma ve Medya Grubu'nun Operasyon Başkanı Saleh Hussain Aldowais olduğu belirlendi. Mevcut düzenlemeler gereği, Adel Abdulkarim Alabdulkarim hala yönetim kurulundaki çoğunluğu atama yetkisine sahip olmasıyla, şirketin kontrolünü dolaylı yoldan elinde tutmaya devam ediyor. Bu karmaşık finansal yapı, kanalın iddia ettiği bağımsızlık çerçevesini sorgulatan önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Kanal sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, mevcut hissedar borçlarının şirketin mali sağlığını iyileştirmek amacıyla sermayeye dönüştürüldüğü belirtildi. Sözcü, kanalın herhangi bir hükümetten doğrudan veya dolaylı olarak fon almadığı yönündeki iddiaları reddetti ve şeffaflık vurgusu yaptı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Kanalın devlet aktörleri tarafından finanse edildiği veya yönlendirildiği yönündeki ısrarlı iddialar tamamen gerçek dışıdır ve Tahran yönetiminin propagandasını yansıtmaktadır. Bu tür iddialar, yalnızca kanalın itibarını zedelemeyi amaçlayan ve uzun süredir devam eden bir dezenformasyon kampanyasının bir parçasıdır." Bu açıklamalarla birlikte, İran İstihbarat Bakanlığı'nın 2022'de kanalı terör örgütü olarak ilan ettiği ve artan tehditler nedeniyle kanalın İngiltere'deki faaliyetlerini geçici olarak askıya almak zorunda kaldığı da hatırlatıldı. İstihbarat tehditlerinin yanı sıra, kanalın sunucularından Pouria Zeraati'nin 2024 yılında Londra'da bıçaklı saldırıya uğraması ve saldırganların yargılanma sürecinin devam etmesi de dikkat çekici. Ayrıca, nisan ayında kanalın Londra ofislerine yönelik bir kundaklama girişimi de gerçekleşti. İngiltere yayın düzenleyicisi Ofcom kuralları gereği artık tam yayıncılık lisansı kapsamında denetlenmeyen kanal, günümüzde yalnızca çevrimiçi yayın hizmeti olarak faaliyet göstermektedir.