İran'da Başörtüsüz Şarkıcıya Kırbaç Cezası Onaylandı

İran'da kadınların kamusal alanda saçlarını örtme zorunluluğunu çiğneyerek bir konser veren ünlü şarkıcı Parastoo Ahmadi ve ekibine verilen toplam 74 kırbaç cezası, üst mahkeme tarafından herhangi bir ek duruşma yapılmaksızın kesinleşti. Bu karar, İran'daki katı giyim kurallarına uyulmadığı takdirde karşılaşılabilecek yaptırımların sertliğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Olay, Ahmadi'nin başörtüsüz olarak sahneye çıktığı ve performansının yer aldığı görüntülerin internette viral olmasıyla yargının dikkatini çekti. İran yargı mercileri, gösterinin ülkenin yasal ve kültürel değerlerini hiçe saydığı gerekçesiyle derhal bir soruşturma başlattı. Soruşturma sonucunda, Ahmadi ile birlikte orkestra ve yapım ekibinden sekiz kişi, 'müstehcen ve kamu ahlakını zedeleyici içerik yayınlamak' suçlamasıyla yargılandı. Haziran ayında Kum kentinde görülen davada, sanıkların her birine 74'er kırbaç cezası verildi. Ayrıca, bu kişilerin iki yıl boyunca görsel ve işitsel sanat faaliyetlerinden men edilmelerine ve yurt dışına çıkışlarının yasaklanmasına hükmedildi.

Sanıkların avukatları, bu karara itiraz ederek üst mahkemeye başvurdu. Ancak avukatların bildirdiğine göre, temyiz mahkemesi herhangi bir duruşma düzenlemeksizin bu başvuruyu reddetti. Avukatlardan biri, BBC'ye yaptığı açıklamada, müvekkillerinin eyleminin bir suç teşkil etmediğini ve mahkemenin, para cezası gibi daha hafif alternatifler varken en ağır cezaları seçtiğini belirtti. Bu kararın, benzer eylemlerin önüne geçmeyi amaçlayan bir caydırıcılık politikası izlendiği şeklinde yorumlandı. Mahkemenin duruşma yapmadan temyiz başvurusunu reddetmesi, kararlılığın bir göstergesi olarak değerlendirildi.

Bu sert karar, sanatçı camiası ve insan hakları savunucuları tarafından büyük tepkiyle karşılandı. Müzisyen Hüseyin Alizadeh, Parastoo Ahmadi'nin maruz kaldığı cezaya karşı çıkarak, kendisinin yerine 70 kırbaç yemeye hazır olduğunu ifade etti. Uluslararası Af Örgütü de yaptığı açıklamada, kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir yöntem olduğunu vurgulayarak, bu tür cezaların işkence yasağını ihlal ettiğini belirtti. Daha önce de benzer bir olayda, Ocak 2024'te aktivist Roya Heshmati, sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf paylaştığı gerekçesiyle aynı cezaya çarptırılmış ve işkenceye varan uygulamalara maruz kaldığını dile getirmişti.

İran'da şeriat hukukunun katı yorumuna dayanan mevcut yasal düzenlemeler gereği, kadınların ve genç kızların saçlarını toplum içinde örtmesi ve genellikle bol giysiler tercih etmesi zorunlu tutuluyor. Bu kural, 2022 yılında Mahsa Amini'nin 'uygunsuz' başörtüsü taktığı gerekçesiyle ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan sonra ölmesiyle başlayan geniş çaplı protestoların fitilini ateşlemişti. Bu protestolar sırasında kadınlar başörtülerini yakarak rejime karşı seslerini yükseltmişti. Olayların ardından pek çok kadın, kıyafet kurallarına uymayarak başlarını örtmekten vazgeçti. Yetkililer ise bu duruma karşı operasyonlar, uyarılar ve iş yerlerinin kapatılması gibi çeşitli müdahalelerle yanıt vermeye devam ediyor. Son dönemde, yetkililer bu konudaki denetimlerin, ülkenin karşı karşıya olduğu dış tehditler nedeniyle istenilen düzeyde yürütülemeyebileceğine dair yorumlarda bulunmuştu. Bu durum, ülkedeki toplumsal gerilimlerin ve özgürlük mücadelelerinin devam ettiğini gösteriyor.