İran'da Kadın Sanatçıya Ağır Ceza: 74 Kırbaç ve Sanattan Men

İran'da kadınların sahneye çıkması ve şarkı söylemesi gibi sanatsal faaliyetler, ülkenin katı kuralları çerçevesinde ciddi yaptırımlara tabi tutuluyor. Bu kapsamda, geçtiğimiz aylarda YouTube üzerinden canlı yayınlanan bir konserde performans sergileyen 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ve prodüksiyon ekibindeki sekiz kişi hakkında şok edici bir karar verildi. Kum eyaleti ceza mahkemesi, sanatçı Ahmadi ve ekibine toplamda 74’er kırbaç cezası uygularken, bununla birlikte iki yıl boyunca sanatsal faaliyetlerden men edilmeleri ve yurt dışına çıkışlarının yasaklanması yönünde hükümde bulundu.

Genç şarkıcı Parastoo Ahmadi, Aralık ayında yayınlanan ve kısa sürede viral hale gelen 'Az Khoone Javanane Vatan' (Vatanın Gençlerinin Kanından) isimli şarkısını, başörtüsü takmaksızın canlı yayında seslendirmişti. Kadınların bedenlerinin ve seslerinin toplumda kısıtlandığı bir atmosferde gerçekleşen bu cesur performans, kısa sürede milyonlarca kişi tarafından izlendi ve geniş kitleler tarafından bir direniş sembolü olarak kabul gördü. Ancak bu özgür ifade biçimi, yetkililer tarafından hoş karşılanmadı ve performansın ardından şarkıcı ile müzisyen arkadaşları derhal gözaltına alındı.

Mahkeme kayıtlarına göre, İran rejimi bu tarihi performansı 'müstehcen ve ahlaksız içerik üretimi' ile 'kamu ahlakının ihlali' olarak değerlendirdi. Ancak bu karara hukuki açıdan itiraz edenler de var. İranlı aktivistlere hukuki destek sağlayan Dadban Hukuk Merkezi'nden avukat Moein Khazaeli, verilen cezanın siyasi bir güdülemeyle alındığını ve İran'ın kendi hukuk sisteminde bile karşılığının bulunmadığını vurguladı. Khazaeli, kadınların şarkı söylemesinin veya müzik yapmasının İran yasalarına göre suç teşkil etmediğini, dolayısıyla bu eylemin 'müstehcenlik' kapsamına alınamayacağını belirtti. Bu cezanın, uluslararası hukukta işkenceyi yasaklayan sözleşmeleri de ihlal eden bir insanlık suçu olduğunu ekledi.

Bu kararın ardından dünya genelindeki İranlı sanatçılar ve insan hakları savunucuları büyük bir tepki gösterdi. Oscar adayı 'Kutsal İncirin Tohumu' filminde rol aldıktan sonra ülkesinden ayrılmak zorunda kalan sürgündeki oyuncu Setareh Maleki, genç şarkıcının cesaretini överek, onunla gurur duyduğunu dile getirdi. Maleki, Parastoo Ahmadi'nin karşılaşabileceği tüm olumsuzluklara rağmen bir kadın olarak yaşama, şarkı söyleme ve sesini duyurma hakkından vazgeçmediğini söyledi. Maleki'ye göre, İran'da sansüre karşı çıkan her sanatçının günlük yaşam mücadelesi zaten başlı başına bir direniş biçimidir. Bu durum, sanata ve ifade özgürlüğüne yönelik baskıların uluslararası alanda yarattığı endişeyi bir kez daha gözler önüne serdi.