İsrail'de Antik Çöplükten Çıkan Altın Hazinesi Arkeologları Şaşırttı

İsrail'in Apollonia-Arsuf antik kentinde uzun yıllardır basit bir tarım arazisi ve antik dönem çöp alanı olarak bilinen bir bölgede yürütülen arkeolojik kazılar, bilim dünyasını hayrete düşüren bir keşfe imza attı. İlk bakışta sıradan bir atık alanı olduğu düşünülen, yaklaşık 30 metre genişliğindeki devasa çukurun derinliklerinde yapılan çalışmalar, adeta bir zaman kapsülünün gün yüzüne çıkmasını sağladı. Arkeologlar, bu alanda kırık dökük çanak çömlek parçaları bulmayı umarken, toprak altından Bizans İmparatorluğu dönemine ait göz kamaştırıcı bir hazine çıktı.

Normal şartlarda bir antik çöp alanında kullanılmış, hasar görmüş veya kırılmış objelerin bulunması beklenirken, yaklaşık 1500 yıllık bu çukurda karşılaşılan durum tüm beklentileri altüst etti. Kazı derinleştikçe, uzmanlar pırıl pırıl parlayan ve hiçbir kusuru olmayan tarihi eserlerle karşılaştı. Toprağın altından M.S. 330 ile 1453 yılları arasına tarihlenen 400'den fazla altın sikke, dönemin ustalarının elinden çıkmış paha biçilmez değerdeki altın takılar, yüzükler ve özellikle bozulmamış durumda 200 adet Samiriye kandili gün yüzüne çıkarıldı. Bu buluntular, alanın sıradan bir çöplük olduğu yönündeki ilk değerlendirmeleri tamamen geçersiz kıldı.

Kazı çalışmalarının yöneticilerinden Profesör Oren Tal, karşılaştıkları bu olağanüstü durum karşısında duyduğu şaşkınlığı dile getirdi. Tal, çöplük olarak nitelendirilen bir alanda sağlam durumda kandiller bulmanın beklenmedik olduğunu belirtti. Kandillerin normalde günlük yaşamda kullanılan veya ticareti yapılan objeler olduğunu vurgulayan profesör, bu eşyaların hem kusursuz hem de değerli olması nedeniyle bu alanın rastgele bir atık alanı olmadığını düşündürdüğünü ifade etti. Bulunan eserlerin bu denli iyi korunmuş olması, uzmanları bu hazinenin ardındaki gizemi çözmeye yöneltti.

Bu değerli eşyaların neden bir çöplük alanına terk edildiği sorusu, tarihçilerin ve arkeologların üzerinde yoğunlaştığı bir konu haline geldi. Eldeki teorilere göre, Geç Bizans döneminde bu bölgede yaşayan Samiriye topluluğunun, paha biçilmez altın takılarını ve sağlam durumdaki yüzlerce kandili bilinçli olarak bu çukura bıraktığı düşünülüyor. Bu durumun arkasında iki ana senaryo üzerinde duruluyor: Birincisi, antik dönemdeki bazı dini grupların, kutsal kabul edilen eşyaların sıradan insanlar tarafından yağmalanmasını engellemek amacıyla uyguladığı bir tür 'kutsal imha' ritüeli. İkinci senaryo ise, bölge halkının yaklaşan bir istila tehlikesi karşısında, değerli varlıklarını kimsenin aklına gelmeyecek bir yere, yani çöplük alanına gizlemesi ve sonrasında geri dönme fırsatı bulamaması. Apollonia-Arsuf'taki bu gizemli çukur, insanlığın geçmişine ışık tutan önemli bir bulmaca olarak arkeoloji tarihindeki yerini aldı.