İstanbul Sularında 112 Yıl Sonra Tarihi Dönüş: Dev Orkinoslar Göz Kamaştırdı

İstanbul'un tarihi sularında 112 yıllık bir aradan sonra yeniden beliren devasa orkinos balıkları, görenleri hayrete düşürdü. Özellikle İstanbul Boğazı, Haliç ve İzmit Körfezi'nde yoğunlaşan bu görkemli canlılar, 'denizlerin kralları' olarak bilinen ve ağırlıkları 450 kilograma ulaşabilen Atlantik mavi yüzgeçli orkinoslar olarak tanımlandı. Bu olağanüstü durum, kentte büyük bir heyecan dalgası yaratırken, bilim dünyası da gelişmeleri yakından takip ediyor. Yüzlerce kilogramlık bu dev balıkların kıyı şeritlerine kadar yaklaşması, uzun yıllar sonra bölgede yeniden görülmeye başlanması, uzmanlar tarafından önemli bir ekolojik sürecin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.

Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Taner Yıldız, bu durumun yeni bir bölge keşfi olmadığını, aksine asırlardır süregelen bir göç rotasının yeniden canlandığını belirtti. Yıldız, Haliç, İstanbul Boğazı ve İzmit Körfezi gibi bölgelerde görülen orkinosların, sanki yeni bir yaşam alanı bulmuş gibi değil, türün tarihsel olarak kullandığı ekolojik alanlara geri dönmekte olduğunu vurguladı. Bu geri dönüşün, orkinosların sadece bölgeye yeni gelmesi değil, uzun bir aradan sonra yeniden bu sulara adapte olmaya başlaması anlamına geldiğini ifade etti.

Tarihsel kayıtlara bakıldığında, İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi'nin geçmişte orkinos bolluğuyla bilindiği ortaya çıkıyor. Doç. Dr. Taner Yıldız, İstanbul Balıkhanesi'nin kayıtlarına göre, yalnızca 1913-1914 döneminde tam 537 bin 455 kilogram orkinos satıldığını aktardı. Bu veriler, bölgede on yıllardır görülmeyen bir türün aniden ortaya çıkmasından ziyade, çok eski ve köklü bir varlığa sahip olan, ancak zamanla bölgesel göç davranışlarını büyük ölçüde yitirmiş bir türün yeniden gözlemlenmeye başlandığını gösteriyor. Bu durum, bölgenin deniz ekosistemi için umut verici bir gelişme olarak yorumlanıyor.

Gözlemlenen bu geri dönüşün yalnızca deniz suyu sıcaklıklarındaki artışla açıklanamayacağını belirten Doç. Dr. Yıldız, orkinosların geniş bir sıcaklık aralığında yaşayabildiğini hatırlattı. Beslenme alanlarının sadece sıcaklıkla değil, aynı zamanda akıntılar, klorofil yoğunluklarının bulunduğu su kütleleri ve verimli oşinografik yapılarla da ilişkili olabileceğini dile getirdi. Bu nedenle, 'su sıcaklığı arttı, orkinos geri geldi' gibi tek bir faktöre dayanan açıklamaların yetersiz kalacağını vurguladı. Yıldız, öncelikli olarak 'Bu orkinoslar hangi av türlerini takip ediyor?' sorusunun sorulması gerektiğini ve Haliç, İstanbul Boğazı ile İzmit Körfezi'nde görülen orkinosların besin kaynaklarıyla birlikte incelenmesi gerektiğini, ayrıca beslendikleri türlerin mevsimsel dağılımlarının da yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti. Öte yandan, sosyal medyada bazı vatandaşların dev orkinosları elle beslemeye çalıştığı görüntüler endişe yarattı. Uzmanlar, yabani canlıların beslenme alışkanlıklarının bozulması riskine dikkat çekerek, bu tür davranışların orkinoslar üzerinde öngörülemeyen olumsuz etkilere yol açabileceği uyarısında bulundu. Doğrudan yabani orkinosların insanlar tarafından beslenmesi üzerine yeterli bilimsel veri bulunmasa da, davranışsal koşullanma mekanizması açısından ciddi endişeler taşıdıklarını ifade ettiler.