Karadeniz Gerilimi Küresel Gıda Krizini Tetikleyebilir
Karadeniz'deki artan askeri gerilim, küresel gıda güvenliği açısından endişe verici boyutlara ulaştı. Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği tarafından yapılan son uyarılar, bölgedeki limanlara ve ticari nakliye rotalarına yönelik saldırıların, hayati önem taşıyan tahıl ihracat koridorlarını tamamen kapatma potansiyeli taşıdığına işaret ediyor. Bu durumun, dünya genelinde derin bir gıda kriziyle sonuçlanabileceği öngörülüyor. Dünyanın en büyük buğday tedarikçisi konumundaki Rusya ile önemli bir tarım ürünü ihracatçısı olan Ukrayna arasındaki çatışmaların Karadeniz'deki lojistik altyapıyı hedef alması, küresel tedarik zincirlerini derinden etkileme riski taşıyor.
Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği, Ukrayna'nın Rus gemilerine ve limanlarına yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırılarının, yakın gelecekte Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen tahıl sevkiyatını durdurma noktasına getirebileceği konusunda ciddi endişelerini dile getirdi. Birlik tarafından yapılan açıklamada, bu tür gelişmelerin küresel buğday fiyatlarında önemli artışlara yol açacağı ve özellikle Afrika ile Orta Doğu gibi hassas bölgelerde açlık tehlikesini belirgin şekilde yükselteceği vurgulandı. Buğday arzındaki olası kısıtlamaların, bu sezon Rusya için 30 ila 35 milyon metrik ton arasında bir düşüşe neden olabileceği tahmin ediliyor. Bu rakam, dünya buğday ticaretinin yaklaşık yüzde 15'lik bir dilimine denk geliyor.
Birliğin analizlerine göre, söz konusu tahıl açığının, alternatif tedarikçi ülkelerin ihracat kapasiteleri ile tam olarak telafi edilmesi pek mümkün görünmüyor. Bu durum, küresel ölçekte uzun süreli ve ciddi bir tahıl kıtlığına yol açma potansiyeli taşıyor. Mevcut olumsuz eğilimlerin devam etmesi halinde, buğdayın ton başına FOB (gemiye yüklenmiş serbest) fiyatının 340-370 Amerikan doları aralığına fırlayabileceği, hatta 400 dolar seviyesini aşabileceği öngörülüyor. Buğday fiyatlarındaki bu öngörülemeyen artışın, küresel çapta daha önce yaşanmış olan pandemi kaynaklı lojistik sorunların tetiklediği gıda enflasyonu dalgalarından çok daha yıkıcı bir etki yaratacağı belirtiliyor. Karadeniz havzasına olan yüksek bağımlılıkları nedeniyle, Orta Doğu ve Afrika kıtasındaki ülkelerin bu krizden en ağır şekilde etkileneceği, artan gıda maliyetleri karşısında yoksul nüfusun ciddi açlık sorunlarıyla yüzleşme riskiyle karşı karşıya kalacağı uyarısı yapıldı.
Kuru yük gemileri ile liman altyapılarına yönelik devam eden saldırıların, küresel gıda güvenliği için doğrudan ve acil bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekildi. Mevcut tahıl stoklarının ve alternatif tedarikçilerin geçici olarak devreye girebilme kapasitesinin şimdilik bir gıda sıkıntısını engellediği belirtilse de, krizin etkilerinin kısa zaman diliminde pek çok ülkeye yayılacağı öngörülüyor. Sektör kaynaklarından alınan bilgilere göre, Ukrayna'nın Temmuz ayından bu yana sürdürdüğü yoğun İHA saldırılarının, Rusya'nın Taman limanındaki ana tahıl ihracat terminalinde önemli yapısal hasarlara yol açtığı aktarıldı. Ukrayna tarafı da Karadeniz'deki saldırıların kendi ihracatını olumsuz etkilediğini kabul ederken, bu durumdan Rusya'yı sorumlu tutuyor. Ukrayna'nın önde gelen çiftçi birliklerinden UAC de, Rusya'nın Odesa limanı çevresindeki gemilere yönelik operasyonlarının, kritik hasat ve sevkiyat döneminde Ukrayna'nın tarım ürünlerini ihraç etme kabiliyetini kısıtladığını duyurdu.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya'nın nakliye hatlarına yönelik saldırılarının küresel gıda güvenliğini ciddi şekilde tehdit ettiğini belirterek Avrupalı müttefiklerden acil yardım talebinde bulundu. Bu gelişmelerin yanı sıra, Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, son bir hafta içerisinde Ukrayna ordusuyla bağlantılı olduğu iddia edilen 23 kargo ve 4 dökme yük gemisi olmak üzere toplam 31 geminin vurulduğu bilgisi paylaşıldı. Birleşmiş Milletler'in arabuluculuğuyla oluşturulan tahıl koridorunun son haftalarda işlevini büyük ölçüde yitirdiği gözlemlenirken, Ukraynalı bir hükümet yetkilisi, ABD ve Ukrayna'nın olası bir ateşkes üzerinde diplomatik temaslar yürüttüğünü belirtti. Kremlinden ise bu konuda henüz bir yorum yapılmasının erken olduğu ifade edildi.
