Kitap Okuyarak Ayda 60 Bin TL Kazanıyorlar: Küba'nın Gizemli Mesleği İlgi Odağı Oldu
Küba'nın dünyaca ünlü puro fabrikalarında, makinelerin uğultusunu bastıran insan sesleri yankılanıyor. Bu seslerin kaynağı, tütün sarma işlemini gerçekleştiren ustaların zihinlerini uyanık tutmak amacıyla yıllardır sürdürülen sıra dışı bir meslek: Puro okuyuculuğu. Bu mesleği icra edenler, saatlerce kürsüye çıkarak yüksek sesle kitap okuyor ve karşılığında Küba'nın yerel para birimiyle 30 bin Peso, güncel kurla yaklaşık 60 bin Türk Lirası'na denk gelen bir maaş alıyorlar. 160 yılı aşkın bir süredir devam eden bu gelenek, hem işçiler hem de fabrika sahipleri için adeta bir sır perdesi niteliğinde.
Bu benzersiz uygulamanın kökeni, 1860'lı yıllara dayanıyor. Dönemin Kübalı siyasetçilerinden Nicolás Azcárate'nin bir sohbetinde, bazı dini topluluklarda yemek vakitlerinde bir kişinin topluluğa yüksek sesle okuma yapmasından ilham alan Saturnino Martínez adlı bir tütün işçisi, bu fikri puro fabrikalarındaki çalışma ortamına uyarlamayı düşündü. Amacı, tütün sarma gibi el becerisi gerektiren ve monotonlaşabilen işleri yapan işçilerin, zihinsel olarak daha aktif kalmalarını sağlamaktı. Bu yenilikçi fikir, ilk kez 1865 yılında Havana'daki El Fígaro fabrikasında resmi bir statüye kavuştu ve puro okuyuculuğu mesleğinin temelleri atıldı.
Zamanla bu okuyucuların bulunduğu kürsüler, fabrikaların adeta birer kültürel merkeze dönüşmesine yol açtı. İşçiler, hem el işlerini yaparken hem de edebiyatın ve bilginin derinliklerine dalma fırsatı buldular. Kürsülerden Victor Hugo, Alexandre Dumas, Shakespeare ve Balzac gibi dünya edebiyatının önde gelen klasiklerinin eserleri seslendirilirken, aynı zamanda güncel gazete haberleri ve işçi haklarına dair politik metinler de işçilerle buluşturuldu. Okunan politik içerikler, fabrika sahiplerinde zaman zaman tedirginlik yaratsa da, bu köklü gelenek karşılaştığı engellere rağmen varlığını sürdürmeyi başardı. 1959'daki Küba Devrimi'nin ardından tütün endüstrisinin kamulaştırılmasıyla birlikte, puro okuyucuları da devlet güvencesine alınarak maaşlı çalışanlar statüsüne yükseltildi.
Dijital çağın getirdiği teknolojik gelişmelere, televizyon, radyo ve hatta cep telefonlarının iş yerlerine girişine rağmen, Küba'daki bu sesli kitap okuma kültürü yok olmadı. Hatta 2012 yılında Küba'nın Ulusal Kültürel Mirası olarak kabul edilmesiyle bu gelenek daha da pekiştirildi. Günümüzde yaklaşık 50 puro fabrikasında aktif olarak uygulanan bu 160 yıllık benzersiz meslek, hem işçilerin mesai saatlerine anlam katmaya devam ediyor hem de onlara sunduğu cazip maaşla yeni nesillerin de dikkatini çekiyor. Bu gelenek, bilginin ve kültürün çalışma hayatına entegrasyonunun en güzel örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
