KKTC'de Tüp Bebek Skandalı: Donör Yanıltması 30'dan Fazla Çocuğu Etkiledi
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde faaliyet gösteren bir tüp bebek merkezi, uluslararası alanda yankı uyandıran ciddi bir skandala imza attı. Çoğunluğu İngiliz vatandaşı olan en az 30 çocuğun, ailelerinin tüp bebek tedavisi sürecinde titizlikle seçtiği sperm veya yumurta donörleri yerine, farklı genetik materyaller kullanılarak dünyaya geldiği iddiaları gündeme bomba gibi düştü. Bu durum, tüp bebek tedavilerinde denetim ve etik standartların sorgulanmasına neden oldu.
Olaylar zinciri, 2012 yılında dünyaya gelen bir çocuğun annenin seçtiği donörün fiziksel ve genetik özellikleriyle örtüşmemesi üzerine başladı. Şüphelenen anne ve oğlu, bir DNA testi yaptırmaya karar verdi. Test sonuçları, çocuğun annenin biyolojik oğlu olduğunu doğrularken, baba tarafından genetik mirasın annenin tercih ettiği donöre ait olmadığını gösterdi. Bu gelişme, kliniğin süreçlerinde ciddi usulsüzlükler yapıldığına dair ilk somut delili oluşturdu ve benzer durumların yaşanmış olabileceği endişesini artırdı.
Yapılan ilk incelemeler ve DNA testleri sonucunda, mağdur olduğu düşünülen 30'dan fazla çocuktan 11'inin genetik analizlerinin Türkiye ve komşu ülkelerle bir bağlantısı olduğunu ortaya koydu. Bu çocuklar, büyük ölçüde 2012 ile 2024 yılları arasında tüp bebek yöntemleriyle dünyaya gelmişlerdi. Aileler, tedavi sürecinde özellikle sağlık geçmişi, fiziksel görünüm ve karakter özellikleri gibi kriterlere göre dikkatle seçtikleri donörlerin yerine, kendilerine bilgi verilmeksizin başka donörlerin kullanılmış olmasından derin endişe duyuyor. Bu durum, çocukların kimlik ve genetik mirasları konusunda büyük bir belirsizlik yaratıyor.
Olayın merkezindeki bir başka detay ise, söz konusu donörle ilgili olarak bir sperm bankası şirketinin, 2016 yılında bir hastaya sperm siparişi verileceği vaadiyle siparişin yerine getirilmemesi üzerine ilgili kliniği 'kara listeye' aldığına dair bilgiler oldu. Bu durum, kliniğin donör kullanımı konusundaki ihmallerinin veya kasıtlı yanlışlıklarının geçmişe dayandığına işaret ediyor. Kuzey Kıbrıs Sağlık Bakanlığı, iddiaların üzerine derhal bir soruşturma başlattı. İngiltere Dışişleri Bakanlığı ise bölgedeki tüp bebek tedavilerinin denetim mekanizmalarındaki yetersizlikler nedeniyle riskli olabileceği yönündeki seyahat uyarılarını güncelleme kararı aldı.
