Küba Güneş Enerjisiyle Aydınlanamıyor: Altyapı Sorunları Devam Ediyor
Küba, içinde bulunduğu derin enerji kriziyle mücadele ederken, son iki yılda güneş enerjisi kapasitesini önemli ölçüde artırma yoluna gitti. Çin'in yoğun desteğiyle en az 59 yeni güneş enerjisi santrali kurularak ülkenin yenilenebilir enerji üretimi beş katına çıkarıldı. Bu büyük ölçekli yatırım hamlesine rağmen, yakıt tedarikindeki aksaklıklar, enerji depolama çözümlerinin yetersizliği ve mevcut elektrik altyapısının yıpranmış durumu nedeniyle ülke genelindeki elektrik kesintileri maalesef devam etmekte. Bu durum, Küba halkının günlük yaşamını olumsuz etkilemeye devam ediyor.
RenewAtlas'ın derlediği verilere göre, son iki yıllık süreçte ada üzerinde 41 adet orta ölçekli ve 18 adet küçük ölçekli güneş enerjisi santrali başarıyla inşa edilerek faaliyete geçirildi. Bu yeni tesisler, tam kapasiteyle çalıştıklarında yaklaşık 1.000 megavatlık ek bir üretim gücü sağlıyor. Bu rakam, Küba'nın yaklaşık 3.200 megavatlık en yüksek elektrik talebinin önemli bir bölümünü, yani üçte birini karşılayabilecek potansiyele sahip. Yapılan yatırımlar sayesinde, geçen yılın başında toplam elektrik ihtiyacının yalnızca %3'ünü karşılayan güneş enerjisi, bu oranla %10 seviyesine yükselmiş durumda. Küba hükümeti, bu ilerlemeyi sürdürerek 2028 yılına kadar orta ölçekli güneş santrali sayısını 92'ye çıkarmayı hedefliyor.
Küba'nın güneş enerjisi altyapısındaki ekipman ve teknoloji tedarikinde en büyük paya sahip ülke Çin olarak öne çıkıyor. Çin Gümrük verileri, Pekin yönetiminin Küba'ya yönelik ekipman sevkiyatını 2023 yılında 3 milyon dolardan, 2025 yılı için 117 milyon dolara çıkarma planını gözler önüne seriyor. Küba Başbakanı Manuel Marrero Cruz, bu projelerin finansmanında nikel ihracatından elde edilen gelirlerin de kullanıldığını belirtti. Ayrıca, 2026 yılı ekonomik planları kapsamında Çin, Vietnam ve Japonya gibi ülkelerden panel ve çeşitli ekipman bağışlarının sağlanacağı da duyuruldu. Bu uluslararası iş birlikleri, Küba'nın enerji dönüşümünde kritik bir rol oynuyor.
Ancak, artan üretim kapasitesine rağmen Küba'nın enerji sisteminde köklü sorunlar varlığını sürdürüyor. Birincisi, fosil yakıt stoklarındaki ciddi düşüş ve Amerika Birleşik Devletleri'nin enerji sevkiyatlarına yönelik getirdiği kısıtlamalar, termik santrallerin verimli çalışmasını engelliyor. İkincisi, ekonomist Ricardo Torres Perez'in araştırmalarına göre, mevcut iletim hatlarındaki yıpranma ve eskime nedeniyle üretilen elektriğin yaklaşık %16'sı şebekeye ulaşamadan kayboluyor. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi, enerji üretimindeki dalgalanmaları dengeleyecek yeterli depolama (batarya) kapasitesinin bulunmaması. Enerji Bakanlığı verileri, bu soruna işaret ederken, Temmuz ayında ilk batarya tesisinin kurulumunun ardından üç yeni tesisin daha faaliyete geçirilmesi planlanıyor. Bu iyileştirmelere rağmen, 10 milyon nüfuslu ülkede bu yıl en az altı kez ulusal çapta, pek çok bölgede ise günlerce süren elektrik kesintileri yaşandı. Uzmanlar, güneş enerjisi yatırımlarının krizin daha da derinleşmesini engellediğini kabul etmekle birlikte, mevcut altyapı sorunları kökten çözülmedikçe kesintisiz enerjiye ulaşmanın mümkün görünmediğini vurguluyor.
