Kudüs'te İnşaat Sahasında Devasa Gizemli Tünel Keşfi
İsrail'in başkenti Kudüs'te, planlı bir inşaat projesi öncesinde yapılan rutin yüzey araştırmaları sırasında, beklenmedik ve hayranlık uyandıran bir keşif yapıldı. Arkeologlar, bölgede ufak tefek tarihi kalıntılara rastlamayı umarken, adeta yerin altından fışkıran devasa bir tünel sistemiyle karşılaştılar. Bu gizemli yapı, hem boyutları hem de bilinmeyen işleviyle bilim dünyasının dikkatini çekmiş durumda.
Kibbutz Ramat Rachel bölgesindeki bir inşaat alanı için gerçekleştirilen kazı çalışmaları sırasında, zeminin derinliklerine doğru inen bir merdiven fark edilmesiyle tünelin varlığı anlaşıldı. Yapılan incelemeler sonucunda, 45 metreden daha uzun olduğu ve geçitlerinin yaklaşık 5 metre yüksekliğe, 3 metre genişliğe ulaştığı belirlenen bu tünel ağının, kim tarafından, ne zaman ve hangi amaçla inşa edildiği konusunda hiçbir bilgiye ulaşılamadı. İsrail Eski Eserler Dairesi yetkilileri, tünelin yapımında gösterilen muazzam çaba ve detaylı planlamanın dikkat çekici olduğunu belirtti.
Kazı başkanları Sivan Mizrahi ve Zinovi Matskevich, yaptıkları açıklamada, başlangıçta doğal bir boşluk sandıkları yapının, kazı derinleştikçe genişleyerek bir tünel sistemine dönüştüğünü ifade ettiler. Tünelin bazı bölümlerinin henüz çökük durumda olması nedeniyle tüm sırlarını henüz ortaya koymadığını belirten yetkililer, bu yapıyı inşa edenlerin büyük bir beceriye, kaynaklara ve titiz bir çalışma anlayışına sahip oldukları konusunda hemfikir. Tünelin yapımındaki bu üstün gayret, amacının ne olduğu sorusunu daha da karmaşık hale getiriyor.
Arkeologlar, tünelin olası kullanım amaçları üzerine çeşitli teoriler üretmiş olsalar da, hiçbiri tam olarak kanıtlanabilmiş değil. İlk olarak, halkı tatlı su kaynaklarına ulaştırmak için kullanılan bir su kemeri (akuedük) olabileceği düşünülmüş, ancak bölgede tatlı su kaynağı bulunmaması ve antik su yapılarında standart olan sıva izlerinin kayalarda yer almaması bu teoriyi zayıflatmıştır. Tarımsal veya endüstriyel bir amaçla kullanıldığı ihtimali de değerlendirilmiş, ancak bu yönde herhangi bir bulguya veya tesise rastlanamamıştır. Güncel olarak en güçlü teori, işçilerin yapı taşı elde etmek veya kireç üretimi için elverişli bir tebeşir tabakasına ulaşmak amacıyla bu tüneli kazmış olabileceği yönünde. Tünelin tasarımında bir havalandırma şaftının bulunması ve zemininde taş ocağı atıklarının görülmesi, pratik bir amaca hizmet ettiğine dair fiziksel kanıtlar sunuyor. Ayrıca, tünelin tamamlanmamış bir proje olma ihtimali de masada.
Tünelin tarihi konusunda da net bir bilgiye ulaşılamaması, gizemi daha da artırıyor. Tünelin yapıldığı döneme ışık tutacak en ufak bir arkeolojik kanıtın bile henüz bulunamamış olması dikkat çekici. Bununla birlikte, tünelin bulunduğu alan, tarihi açıdan önemli iki antik yerleşim alanına oldukça yakın. Bunlardan biri Arnona mahallesindeki Demir Çağı'na (Birinci Tapınak dönemi) ait bir kamu binası, diğeri ise Demir Çağı'ndan İslam dönemine kadar uzanan yerleşim kalıntılarına ev sahipliği yapan Tel Ramat Rachel. Bu yakınlık, tünelin kabaca 3 bin yıl öncesine, yani Demir Çağı'na ait olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Ancak, bu teoriyi destekleyecek kesin kanıtlar hala yerin altında gömülü durumda bekliyor. İsrail Eski Eserler Dairesi'nden arkeolog Amit Re'em, bölgede sık sık çeşitli keşifler yapıldığını ancak bazen bu tür gizemli buluntuların kendilerini bile şaşırttığını dile getirdi.
