Küresel Piyasalar İran İyimserliğiyle Nefes Aldı: Petrol Düşüşte, Borsalar Yükselişte
Uluslararası finans piyasaları, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında artan diplomatik temaslar ve potansiyel bir uzlaşma ihtimaline yönelik beklentilerle haftaya hareketli bir başlangıç yaptı. Bu gelişmeler, yatırımcıların risk iştahını artırarak küresel ölçekte pozitif bir havaya neden oldu. Özellikle stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın yeniden tam kapasiteyle işleyebileceğine dair umutlar, ham petrol fiyatlarında belirgin bir düşüşü tetiklerken, Avrupa ve Asya'daki borsalarda ise yükseliş trendi gözlemlendi. Ancak, bu olumlu tablonun yanında, ABD ve Birleşik Krallık gibi önemli finans merkezlerinin bugün resmi tatil nedeniyle kapalı olması, işlem hacimlerinde ve piyasa hareketliliğinde geçici bir daralmaya yol açtı.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran ile yürütülen müzakerelerin istikrarlı ve yapıcı bir şekilde ilerlediğini vurgulayarak, aceleci bir anlaşma yerine kaliteli bir sonuca odaklanacaklarını belirtmesi, tarafların masadan olumlu ayrılacağına dair beklentileri güçlendirdi. Beyaz Saray'dan gelen ve ABD-İran arasındaki olası bir anlaşmanın 'iyi bir noktada' olduğuna ancak tamamlanmasının zaman alabileceğine işaret eden açıklamalar, New York Times gazetesinin ABD ve İran'ın 'Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması' konusunda anlaştığı yönündeki haberiyle birlikte piyasalardaki iyimserliği daha da pekiştirdi. Bu gelişmelerin ardından, iki ülkenin stratejik su yolu olan Hürmüz Boğazı'nın kesintisiz petrol sevkiyatına imkan verecek şekilde yeniden işler hale getirilmesi konusunda bir mutabakata varabileceği yönündeki beklentiler giderek daha fazla ağırlık kazandı.
Jeopolitik gerilimlerin azalacağına dair bu beklentiler, petrol fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırarak enerji maliyetlerinde bir gerileme sağladı. Enerji maliyetlerindeki bu düşüş, küresel ekonomiyi olumsuz etkileyebilecek enflasyonist baskılara ilişkin endişelerin hafiflemesine de önemli ölçüde katkıda bulundu. Bu iyimser tablo, dolar endeksinde de kendini gösterdi. Enflasyonist baskıların yavaşlayacağına dair tahminlerin güçlenmesi ve jeopolitik risk algısındaki azalma, yatırımcıların güvenli limanlara olan talebini zayıflattı. Sonuç olarak, dolar, başlıca küresel para birimleri karşısında sınırlı da olsa değer kaybetti. Öte yandan, para piyasalarında ABD Merkez Bankası'nın (Fed) Aralık ayındaki toplantısında faiz artırımı gibi ek sıkılaşma adımları atabileceğine dair beklentiler ise gücünü korudu. Finans analistleri, bu hafta açıklanacak olan ABD'deki kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ve ekonomik büyüme verilerinin, Fed'in gelecekteki para politikası kararlarına ilişkin beklentilerde önemli değişikliklere yol açabileceğini belirtiyor. Bu gelişmeler ışığında, altının onsu yüzde 1,2'lik bir artışla 4.561 dolara yükselirken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5,81'lik sert bir düşüşle 94,8 dolara geriledi. Dolar endeksi ise yüzde 0,2'lik bir azalışla 99 seviyesinde işlem görüyor.
Avrupa piyasaları da Cuma günü ABD-İran arasındaki müzakerelerin olumlu sonuçlanacağına dair beklentileri fiyatlayarak haftaya pozitif bir başlangıç yaptı. Bu hafta Almanya'dan gelecek enflasyon verileri yakından takip edilecek. Bölge genelinde enerji fiyatlarındaki düşüşün enflasyonist baskıları hafifletebileceği yönündeki iyimserlik hakim olurken, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) para politikasına ilişkin sıkılaşma beklentileri güçlü kalmaya devam ediyor. ECB Başkanı Christine Lagarde, yaptığı açıklamalarda, orta vadeli yüzde 2'lik enflasyon hedefine ulaşmak için veriye dayalı ve toplantı bazlı bir yaklaşım izlemeye devam edeceklerini belirtti. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varılması yönündeki ilerlemeyi memnuniyetle karşıladığını ifade ederek, çatışmayı yatıştıracak, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlayacak ve seyrüsefer serbestisini garanti altına alacak bir anlaşmanın önemini vurguladı. Bu gelişmeler paralelinde Avrupa'da endeks vadeli kontratları haftaya pozitif bir seyirle başladı. Birleşik Krallık'ta ise resmi tatil nedeniyle piyasalar kapalı olacak. Asya piyasalarında ise ABD-İran hattındaki olumlu gelişmelerin etkileri gözlemlenirken, işlem gören borsalarda risk iştahının yüksek olduğu görüldü. Bölgede özellikle yarı iletken sektöründeki yükselişler dikkat çekerken, Japonya'da Nikkei 225 endeksi rekor seviyelere ulaştı. Analistler, ABD-İran müzakereleriyle ilgili haber akışının yakından izlendiğini, ancak enerji fiyatlarındaki nispeten yüksek seyrin ekonomik görünüm üzerindeki olumsuz etkisinin devam ettiğini belirtiyor. Bu gelişmelerle birlikte, kapanışa doğru Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,2, Çin'de Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 0,8 oranında yükseliş kaydetti. Güney Kore ve Hong Kong'daki piyasalar ise resmi tatil nedeniyle kapalıydı. Türkiye'de ise Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 4,89'luk önemli bir artışla 13.808,20 puandan tamamladı. Kurban Bayramı tatili nedeniyle Borsa İstanbul'da takas işlemlerinde düzenlemeler yapıldı. Pay piyasasında Cuma günkü işlemlerin takası 1 Haziran Pazartesi, Pazartesi ve Salı günkü işlemlerin takası ise 2 Haziran Salı günü gerçekleştirilecek. Yarın borsada yarım gün seans yapılacak olup, Çarşamba, Perşembe ve Cuma günleri seans düzenlenmeyecek. Dolar/TL kuru Cuma gününü 45,7120 seviyesinden tamamlarken, bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanış seviyesine yakın bir şekilde 45,7230'dan işlem gördü. Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi verisinin takip edileceğini, yurt dışındaki veri gündeminin ise sakin olduğunu belirterek, BIST 100 endeksi için teknik açıdan 13.900 ve 14.000 seviyelerinin direnç, 13.700 ve 13.600 puanın ise destek konumunda bulunduğunu ifade ettiler. Bugün piyasaların takip edeceği tek veri Türkiye'den gelecek mayıs ayı ekonomik güven endeksi olacak.
