Küresel Piyasalar Jeopolitik Gerilim ve Teknoloji Yatırımlarıyla Sallanıyor
Küresel piyasalar, Orta Doğu'da artan jeopolitik gerilimler ve Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası'nın (Fed) faiz politikalarına ilişkin şahin duruşuyla önemli bir dalgalanma sürecine girdi. Bu belirsizlik ortamında, teknoloji ve çip sektöründeki büyük ölçekli yatırımlar, piyasalara kısmen de olsa moral vermeyi başardı. Hareketli bir haftayı geride bırakan yatırımcılar, özellikle Brent petrolün yükselişi ve altının baskı altında kalması gibi gelişmelerle karşılaştı. Şimdi tüm gözler, piyasaların gelecekteki seyrini belirleyecek olan ABD enflasyon verileri ile Fed Başkanı Kevin Warsh'ın yapacağı kritik açıklamalarda toplanıyor.
Geçtiğimiz haftanın sonlarına doğru, ABD'de açıklanan ve beklentilerin altında kalan tarım dışı istihdam verileri, piyasalarda bir miktar temkinli bir havanın hakim olmasına neden oldu. Ancak bu durum, jeopolitik gelişmelerin yanı sıra teknoloji sektöründeki olumlu haberlerle dengelendi. Özellikle Amerikan çip üreticisi Micron Technology'nin 2035 yılına kadar Amerika Birleşik Devletleri'nde 250 milyar doları aşan bir yatırım yapma planı ve Güney Koreli yarı iletken devi SK Hynix'in Amerikan borsalarında işlem görmeye başlaması, teknoloji şirketlerine yönelik yatırımcı güvenini yeniden canlandırdı. Analistler, çip sektöründeki güçlü büyüme beklentilerinin devam ettiğini ve yatırımcıların haftanın son günlerinde jeopolitik risklerden ziyade bu olumlu gelişmelere odaklandığını belirtiyorlar.
Federal Açık Piyasa Komitesi'nin (FOMC) son toplantı tutanakları, Fed'in faiz politikalarına ilişkin şahin sinyallerini güçlendirerek, Eylül ayında bir faiz artışı olasılığını yüzde 88 gibi yüksek bir oranda fiyatlandırdı. Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunluğunun, yapay zeka kaynaklı yüksek talep, Orta Doğu'daki çatışmalar veya ticaret politikalarındaki olası değişiklikler nedeniyle enflasyonun yüksek seyretmeye devam etmesi durumunda ek faiz artışlarının gerekli olabileceği yönündeki görüşlerini ortaya koydu. Önümüzdeki hafta ABD'de açıklanacak enflasyon verileri, Fed'in faiz politikası yol haritasını belirlemede kritik bir rol oynayacak. Aynı zamanda, Fed Başkanı Kevin Warsh'ın ABD Kongresi'nde yapacağı sunum da, bankanın para politikasına ilişkin yönlendirmeleri açısından yakından takip edilecek.
Jeopolitik cephede, ABD ve İran arasındaki karşılıklı askeri manevralar, Orta Doğu'daki istikrarın kırılganlığını gözler önüne sererken, piyasalarda jeopolitik risk algısının devam etmesine neden oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın görüşme taleplerini kabul ettiklerini ancak ateşkesin sona erdiğini bildirdiklerini açıklaması, bölgedeki tansiyonu daha da artırdı. Bu durum, enflasyon görünümündeki belirsizlikleri derinleştirerek yatırımcıların karar alma süreçlerini zorlaştırdı. Artan jeopolitik gerilimlerin bir yansıması olarak, Brent petrolün varil fiyatı dört haftalık düşüş trendini sonlandırarak yükselişe geçti. Önümüzdeki hafta, Orta Doğu'daki gelişmelerin yanı sıra, şirketlerin ve bankaların finansal sonuçlarının açıklanacağı bilanço sezonunun da başlamasıyla piyasalar daha da hareketli bir dönem geçirecek.
Uluslararası Para Fonu (IMF), son Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nda küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1'den yüzde 3'e çekti. Raporda, Türkiye ekonomisinin ise bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl ise yüzde 3,6 büyüme göstermesinin beklendiği belirtildi. Bu küresel ve bölgesel gelişmeler ışığında, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizleri yaklaşık 7 baz puanlık bir artışla yüzde 4,56'ya yükselirken, dolar endeksi 100 seviyesinde güçlü duruşunu korudu. Doların gücünü sürdürmesi, yükselen tahvil faizleri ve Fed'e yönelik şahin beklentiler, altının ons fiyatını baskı altına alarak haftayı yüzde 1,3'lük bir değer kaybıyla 4 bin 119 dolarda tamamlamasına neden oldu. Buna karşılık, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5,5'lik bir artışla 75,9 dolara ulaştı.
New York borsasında geçen hafta endekslerde karışık bir seyir izlendi. S&P 500 endeksi haftalık bazda yüzde 1,23, Nasdaq endeksi ise yüzde 1,74 oranında yükseliş kaydederken, Dow Jones endeksi yüzde 0,50'lik bir düşüş yaşadı. Nasdaq'da işlem görmeye başlayan SK Hynix'in hisseleri, açılış fiyatı olan 170 dolardan işlem görerek, listelenme fiyatına göre yaklaşık yüzde 13'lük bir değer kazancıyla piyasaya merhaba dedi. Nvidia hisselerindeki yüzde 4'lük ve Meta hisselerindeki yüzde 6'lık artışlar da piyasalardaki olumlu havaya katkıda bulundu. Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayıs ayında aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolara ulaştı ve Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziranda yüzde 3,7'ye yükselerek Eylül 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) hizmet sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) haziranda beklentilerin altında kalarak 54'e geriledi. Ancak, S&P Global'in hizmet sektörü PMI verisi 0,5 puanlık artışla 51,2'ye yükselirken, imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI da 0,4 puan artarak 51,9'a çıktı.
Avrupa borsaları, Orta Doğu'daki gelişmelerin yakından takip edildiği bir haftada genel olarak satıcılı bir seyir izledi. Petrol fiyatlarındaki artışların enflasyon risklerini yükseltmesi, bölge piyasalarındaki düşüşlerde etkili oldu. ABD Başkanı Trump'ın İspanya ile ticari ilişkileri kesme yönündeki açıklamaları da risk algısını artıran bir diğer gelişme olarak öne çıktı. Avrupa'da üretici fiyatları mayıs ayında yıllık bazda beklentilerin üzerinde yüzde 5,9 arttı; bu durum enerji maliyetlerindeki artışın bir göstergesi olarak yorumlandı. Analistler, üretici fiyatlarındaki bu artışın, bölgede enflasyonist baskıların bir süre daha devam edebileceği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdiğini belirtti. Almanya'da sanayi üretimi mayıs ayında aylık yüzde 0,9 ile tahminlerin üzerinde artış gösterirken, takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık bazda değişim göstermedi. İngiltere'de ise siyasi gelişmeler dikkatle izlendi. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, gelişmiş yapay zeka modellerinin siber saldırıları daha hızlı ve etkili hale getirmesiyle artan risklere karşı önlemler içeren bir eylem planı hazırladı. Bu plan, yapay zeka teknolojilerinin kötüye kullanılma potansiyeline karşı güvenlik önlemlerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Haftanın ilerleyen günlerinde, yarı iletken sektöründe önemli bir yere sahip olan ASML şirketinin bilançosu yatırımcıların gündeminde olacak. Bu gelişmeler paralelinde, geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,69, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,99, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,39 ve Almanya'da DAX endeksi yüzde 2,76 oranında düşüş gösterdi.
Asya borsaları, geçen hafta Hong Kong hariç genel olarak negatif bir seyir izlerken, Orta Doğu'daki jeopolitik tansiyonun enerji ithalatına bağımlı ekonomiler üzerindeki potansiyel etkileri piyasalarda risk algısını artırdı. Çinli DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, Asya piyasalarında da yankı buldu ve bölgede yarı iletken sektöründeki oynaklığı artırdı. Güney Koreli SK Hynix'in ABD borsalarında işlem görmeye başlaması ise olumlu bir gelişme olarak öne çıktı. Japonya'da hükümetin emeklilik fonlarını yerel finansal varlıklara yatırıma teşvik etme adımları, Japon yeni üzerindeki değer kaybı baskısını sınırlamaya yardımcı oldu. Dolar/yen paritesi, 40 yılın zirvelerine yakın 161,7 seviyesinde hareket etmeye devam ediyor. Japonya'da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) haziranda aylık bazda beklentilere paralel yüzde 0,4 artarken, yıllık bazda yüzde 7,1 ile öngörüleri aşarak maliyet kaynaklı enflasyonist baskıların sürdüğüne işaret etti. Bu arada, yarı iletken devi Samsung Electronics, ikinci çeyrek finansal sonuçlarını açıklayarak faaliyet karının 89,4 trilyon wona (yaklaşık 58,5 milyar dolar) yükseldiğini duyurdu. Ancak, büyük veri merkezleri ve yapay zeka altyapısındaki yatırımların geldiği nokta ve büyüme ivmesinin mevcut değerlemeleri ne ölçüde destekleyebileceğine dair endişeler, yatırımcı iştahını sınırladı. Bu gelişmelerle birlikte, haftalık bazda Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,17, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,57 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,70 düşerken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,53 yükseliş kaydetti.
Yurt içinde, geçen hafta satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 0,67'lik bir düşüşle 14.321,19 puandan günü tamamladı. Önümüzdeki hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanacak olan mayıs ayı ödemeler dengesi verileri yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek. AA Finans tarafından yapılan Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının mayıs ayında 1 milyar 127,5 milyon dolar açık vermesini bekliyor. Ekonomistlerin cari işlemler hesabının bu yıl için toplam açık tahmini ise 52 milyar 255 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Ankete katılan ekonomistlerin cari açık beklentileri 45 milyar dolar ile 62 milyar 800 milyon dolar arasında değişiyor. Öte yandan, Türkiye'nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelen haber akışı da piyasaların yönü üzerinde etkili oldu. Dolar/TL kuru, haftayı önceki haftalık kapanış seviyesinin yüzde 0,4 üzerinde 46,9720'den tamamladı. Yurt içinde gelecek hafta takip edilecek önemli veriler arasında pazartesi günü açıklanacak ödemeler dengesi, perşembe günü bütçe dengesi, cuma günü ise konut satışları, konut fiyat endeksi ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in Türkiye değerlendirme raporu yer alıyor. Yurt içi piyasalar, çarşamba günü 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü dolayısıyla tatil olacak.
