Maltepe'de Bina Çöktü: E-Devlet'ten Riskli Yapı Sorgulama Nasıl Yapılır?
İstanbul'un Maltepe ilçesinde meydana gelen ve 7 katlı bir binanın alt üç katının aniden çökmesiyle sonuçlanan dehşet verici olay, Türkiye'nin gündemini yeniden kentsel dönüşüm ve yapı güvenliği konularına taşıdı. Olayın ardından bölgeye derhal AFAD, itfaiye ve UMKE gibi acil durum ekipleri sevk edildi. Binanın üst katlarında mahsur kalan vatandaşlar güvenli bir şekilde tahliye edilirken, çöken bölümlerde arama kurtarma çalışmaları başlatıldı. Bu trajik gelişme, milyonlarca insanın yaşadığı konutların güvenliği hakkındaki endişelerini artırırken, 'Oturduğum bina ne kadar güvenli?' sorusunu acil bir gündem maddesi haline getirdi. Pek çok vatandaş, e-Devlet sistemi üzerinden kendi binalarının hasarlı olup olmadığını veya riskli yapı statüsünde bulunup bulunmadığını nasıl sorgulayabileceğini araştırmaya koyuldu. Bu haberde, evinizin riskli olup olmadığını anlamak için atabileceğiniz adımları ve e-Devlet üzerinden yapabileceğiniz kontrollerin detaylarını bulacaksınız.
Maltepe'deki bina çökme hadisesi, e-Devlet platformundaki arama trafiğinde ciddi bir artışa neden oldu. Vatandaşlar, sisteme girerek adres bilgilerini teyit etmek ve binaları hakkında bilgi edinmek istedi. Ancak belirtmek gerekir ki, e-Devlet sistemi üzerinden doğrudan ve anlık bir mühendislik testi yapmak mümkün değildir. Sistem, sadece binanızla ilgili daha önce resmi makamlarca yapılmış işlemleri ve kayıtları görüntülemenizi sağlar. Eğer ikamet ettiğiniz bina, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yetkili kurumlarca daha önce incelenmiş ve riskli olarak değerlendirilmişse, bu durum tapu kayıtlarınıza 'Riskli Yapı' şerhi olarak işlenir. Vatandaşlar, e-Devlet şifreleri ile sisteme giriş yaptıktan sonra, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü hizmetleri altında yer alan 'Tapu Bilgileri Sorgulama' bölümünden kendi taşınmazları üzerindeki mevcut şerhleri ve beyanları kolayca kontrol edebilirler. Ayrıca, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sunduğu 'Riskli Yapı Tespiti' hizmet ekranı aracılığıyla da bu süreçleri takip etmek mümkündür.
Tapu kayıtlarında herhangi bir risk şerhi bulunmaması, birçok kişinin hataya düştüğü bir noktadır. Bu durumun, binanın deprem gibi doğal afetlere karşı mutlak surette dayanıklı olduğu anlamına geldiği yanılgısına kapılmak oldukça yaygındır. Ancak uzmanlar bu konuda kesin bir dille uyarıyor: E-Devlet'te veya tapu kayıtlarında bir risk kaydının yer almaması, yalnızca o yapı hakkında daha önce resmi bir risk tespiti başvurusunun yapılmadığını veya böyle bir incelemenin sonuçlanmadığını ifade eder. Bir yapının gerçek anlamda güvenli ve sağlam olup olmadığını belirlemek için bilimsel yöntemlere başvurmak şarttır. Bu yöntemler arasında, binadan numune alınarak (karot testi) beton kalitesinin ve dayanımının ölçülmesi, taşıyıcı sistemdeki demir donatılarının durumu ve sıklığı gibi detayların incelenmesi ve zemin etütlerinin yapılması yer almaktadır. Bu tür teknik analizler, yapının mevcut durumunu en doğru şekilde ortaya koyacaktır.
Herhangi bir teknik inceleme yapılmadan önce, binanızın taşıdığı potansiyel tehlikeleri gösteren bazı gözle görülür fiziki işaretlere dikkat etmek hayati önem taşımaktadır. Kolonlar ve kirişler üzerinde oluşan derin, birbirine çapraz uzanan veya genişlikleri dikkat çeken çatlaklar, yapının taşıyıcı sisteminin ciddi bir yük altında olduğunu ve stres yaşadığını gösteren en önemli belirtilerdendir. Beton yüzeyinde dökülmelerin yaşanması ve zamanla paslanmış demir donatılarının dışarıya doğru belirginleşmesi, binanın taşıma kapasitesini kaybettiğine ve yapısal bütünlüğünün bozulduğuna işaret eder. Binanın dışarıdan bakıldığında belirgin bir şekilde yana eğik durması veya temel çevresindeki zeminde gözle görülür ayrılmaların meydana gelmesi, doğrudan yapısal bir tehlike arz ettiğinin kanıtıdır. Ayrıca, normal şartlarda rahatça açılıp kapanan kapı ve pencerelerin aniden sıkışmaya başlaması veya kapanmada zorlanması, taşıyıcı sistemde meydana gelen beklenmedik geometrik değişimlerin ve yapısal bozulmaların sessiz bir habercisi olabilir. Bu tür belirtiler, uzman bir gözle incelenmeli ve vakit kaybetmeden önlem alınmalıdır.
Binanızın yaşı, kullanılan inşaat malzemelerinin kalitesi veya üzerine oturduğu zeminin yapısı hakkında herhangi bir şüpheniz varsa, sadece dışarıdan yapılan gözlemlerle yetinmemelisiniz. Gerçek ve bilimsel temellere dayanan bir risk tespiti için kat maliklerinden yalnızca bir kişinin dahi resmi başvuruda bulunması yeterlidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, lisanslı yapı denetim firmaları ile anlaşarak veya üniversitelerin ilgili bölümlerinden destek alarak, binanız için detaylı bir performans analizi ve resmi riskli yapı tespiti yaptırabilirsiniz. Bu incelemeler sonucunda binanızın mevcut durumu hakkında detaylı raporlar elde edilecek ve olası riskler bilimsel verilerle ortaya konacaktır. Bu raporlar, alınması gereken önlemler ve kentsel dönüşüm süreci hakkında size yol gösterecektir.
