Merkez Bankası'ndan Piyasaya Döviz Satışı: Borsa İstanbul'daki Düşüşe Müdahale
Borsa İstanbul'da son günlerde yaşanan sert dalgalanmalar ve önemli kayıpların ardından, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) finansal piyasalardaki istikrarı sağlamak amacıyla doğrudan müdahalede bulunduğu ortaya çıktı. Bankacılık çevrelerinden edinilen ilk verilere göre, TCMB'nin bu müdahale kapsamında yaklaşık 5 ila 5,2 milyar dolar aralığında döviz satışı gerçekleştirdiği hesaplanıyor. Bu operasyonun, piyasadaki aşırı oynaklığı kontrol altına almak ve likidite üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla yapıldığı değerlendiriliyor.
Yaşanan bu gelişmeler, özellikle portföy yönetim şirketlerine ait fonlarda yaşanan likidite sıkışıklığı ve ardından gelen tasfiye kararlarıyla yakından ilişkili. Yaklaşık 900 milyar liralık toplam büyüklüğe sahip olduğu belirtilen ve finansal piyasalarda aksamalara yol açtığı gerekçesiyle tasfiyesine karar verilen bu fonlar, piyasalarda önemli bir hareketliliğe neden oldu. Bu fonların tasfiyesi, yatırımcıların iade taleplerini karşılama baskısı ve nakit yaratma ihtiyacını artırarak finansal sistemde bir tür domino etkisi yarattı.
Süreç, 15 Eylül'de bazı fonların artan iade taleplerini karşılamakta zorlanması ve likidite sıkıntısı yaşamasıyla belirginleşti. Pusula Portföy'ün bazı fonlarında zamanında ödeme yapılamayarak temerrüde düşüldüğünün duyurulması, piyasalarda endişeleri artırdı. Bu durum, 16 Eylül'de daha da derinleşerek Tera Portföy ve Atlas Portföy gibi diğer önemli portföy yönetim şirketlerinin de benzer likidite sorunlarıyla karşılaştığını ve fonlarında çıkış şartlarında değişikliklere gittiklerini açıklamalarına yol açtı. Fonların nakit ihtiyacını karşılamak için varlıklarını satma eğilimine girmesi beklentisi, Borsa İstanbul'da ciddi bir satış baskısı yarattı ve BIST 100 endeksinin gün içinde yüzde 5,54 oranında değer kaybetmesine neden oldu, seanslar sırasında devre kesicilerin devreye girmesine yol açtı.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), piyasadaki riskleri ve oynaklığı sınırlamak adına sert tedbirler aldı. 2 Ekim'e kadar kredili işlemlerde özkaynak koruma oranını yüzde 35'ten yüzde 20'ye düşüren SPK, ayrıca TEFAS'ta işlem gören 7 portföy yönetim şirketinin tüm fonlarını alım-satıma kapattı. En dikkat çekici adım olarak ise, 130 adet fonun tasfiyesine karar verildi. SPK, bu süreçte usulsüz hisse senedi işlemleriyle ilgili olarak suç duyurularında bulunulduğunu, işlem yasakları getirildiğini ve bazı lisansların iptal edildiğini de kamuoyu ile paylaştı. Merkez Bankası'nın döviz satış müdahalesi, bu genel piyasa düzeltme ve düzenleme çabalarının bir parçası olarak görülüyor.
