Nil'de Yeni Gerilim: Etiyopya'nın Baraj Planları Mısır'ı Endişelendirdi
Etiyopya'nın Nil Nehri'nin su kaynaklarını kullanma ve geliştirme yönündeki yeni adımları, Mısır ile uzun süredir devam eden su paylaşımı konusundaki gerilimi daha da yükseltti. Etiyopya'nın nehir üzerinde üç yeni baraj inşa etmeyi planladığına dair gelen bilgiler, Kahire yönetiminde ciddi endişelere yol açtı. Bu yeni projelerle, Etiyopya'nın toplamda 140 milyar metreküp civarında su depolama kapasitesine ulaşabileceği tahmin ediliyor. Mısır ise Nil Nehri'nin doğal akışını etkileyecek ve kendi su güvenliğini tehlikeye atabilecek tek taraflı hiçbir adıma müsaade etmeyeceğini kesin bir dille ifade etti.
Etiyopya Su ve Enerji Bakanı Habtamu Itefa'nın yaptığı açıklamalar, iki ülke arasındaki tansiyonu daha da artırdı. Bakan Itefa, ülkesinin Nil Nehri üzerinde yeni barajlar inşa etme kararlılığını vurgulayarak, bu projelerle birlikte nehrin aşağı havzasına ulaşan sular üzerinde Etiyopya'nın söz sahibi olacağını ve daha fazla kontrol gücü elde edeceğini belirtti. Bu stratejik hamle, Etiyopya'nın enerji ihtiyacını karşılama ve ekonomik kalkınmasını destekleme amacını taşıyor. Ancak Mısır yönetimi, bu yaklaşımın kabul edilemez olduğunu ve Nil Nehri'nin tüm bölge halklarının ortak mirası olduğunu hatırlattı. Kahire, nehrin suyunun tek bir ülkenin kontrolüne girmesi fikrine şiddetle karşı çıkıyor.
Etiyopya'nın Nil Nehri üzerine yeni barajlar inşa etme fikri ilk kez bu kadar net bir şekilde gündeme gelmiyor. Daha önce de, özellikle 2026 yılının başlarında, Mavi Nil üzerinde üç yeni baraj projesinin masada olduğu ve bu projelerin yaklaşık dört ila yedi yıl içinde hayata geçirilmesinin hedeflendiği haberleri kamuoyuna yansımıştı. Her bir projenin maliyetinin yaklaşık 3,5 milyar Amerikan doları civarında olması bekleniyor. Bu yeni barajların, Etiyopya'nın elektrik üretim kapasitesini önemli ölçüde artırması, aynı zamanda su yönetimi, tarım ve sanayi sektörleri için yeni kaynaklar yaratması öngörülüyor. Etiyopya, bu projeleri ulusal kalkınma stratejisinin ayrılmaz bir parçası olarak görürken, Mısır'daki temel endişe, bu barajlarda depolanacak suyun, Mısır'a ulaşan su miktarını azaltması.
Mısır Su Kaynakları ve Sulama Bakanı Hani Sewilam, ağustos ayının başlarında yaptığı bir açıklamada, ülkesinin Etiyopya tarafından Nil üzerinde yeni barajlar inşa edilmesine kesinlikle izin vermeyeceğini yineledi. Mısır'ın en büyük talebi, barajların operasyonel süreçleri, suyun ne zaman ve ne kadar bırakılacağı gibi konularda bağlayıcı bir anlaşmanın yapılması ve Etiyopya'nın düzenli veri paylaşımında bulunması. Bu talepler, Mısır'ın su güvenliğini garanti altına alma çabasının bir parçası olarak görülüyor. İki ülke arasındaki su anlaşmazlığının merkezinde halihazırda Mavi Nil üzerine inşa edilen ve Afrika'nın en büyük hidroelektrik santrallerinden biri olma özelliği taşıyan Büyük Etiyopya Rönesans Barajı (GERD) bulunuyor. 2011 yılında yapımına başlanan ve yaklaşık 5,15 gigavat kurulu güce sahip olan bu dev barajın tam kapasiteyle faaliyete geçmesi için çalışmalar devam ediyor. Mısır ve Sudan, GERD'in doldurulma ve işletme süreçlerinin bağlayıcı bir anlaşmaya bağlanmasını yıllardır talep ediyor. Etiyopya ise barajın temel amacının elektrik üretimi olduğunu ve bu projenin aşağı havzadaki ülkelerin çıkarlarına zarar vermeyeceğini savunuyor. GERD nedeniyle yıllardır süregelen diplomatik görüşmelerde kalıcı bir çözüme ulaşılamamışken, şimdi gündeme gelen üç yeni baraj planı, bu hassas dengeyi daha da karmaşık hale getiriyor. Etiyopya'nın enerji ve kalkınma ihtiyaçlarını ön plana çıkarması karşısında, Mısır ülkesinin hayati su kaynağı olan Nil'in akışının tek taraflı olarak kontrol altına alınmasına karşı duruşunu sürdürüyor.
