Orta Doğu'da Gerilim Tırmanıyor: ABD-İran Çatışmaları Bölgesel Savaşa Dönüşme Tehlikesi
ABD ve İran arasında yaşanan karşılıklı askeri operasyonlar, Orta Doğu'daki tansiyonu daha da yükselterek çatışmaların Yemen'e kadar genişlemesine neden oldu. Washington yönetiminin İran'a yönelik deniz ablukası başlatma ve Hürmüz Boğazı'nı kullanan bölge ülkelerinden ücret talep etme niyetini açıklaması, küresel petrol fiyatlarında ani ve sert bir yükselişe yol açtı. Bu gelişmeler, uluslararası enerji piyasalarında önemli dalgalanmalara ve belirsizliğe neden olurken, bölgedeki jeopolitik riskleri de gözler önüne serdi.
ABD, geçtiğimiz pazartesi günü İran mevzilerine yönelik yeni bir hava harekatı gerçekleştirdi. Bu operasyon, ABD Başkanı Donald Trump'ın ticari gemilere yönelik saldırılara misilleme olarak başlattığı hava saldırılarının altıncı dalgasını oluşturdu. Operasyonlarda, İran'ın cephanelikleri, askeri sistemleri ve kritik altyapı hedefleri hassas mühimmatlarla vuruldu. Yerel kaynaklar ve İran Devrim Muhafızları'na yakın haber ajansları, Kiş, Keşm ve Ebu Musa adaları ile Bender Abbas liman kentinde şiddetli patlamalar yaşandığını bildirdi. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, Bender Abbas, Ebu Musa, Buşehr, Çahbahar, Cask ve Konarek kentlerindeki İran kıyı savunma sistemleri, füze ve insansız hava aracı (İHA) sahalarının hedef alındığı doğrulandı. Bu saldırılarla İran'ın ticari taşımacılığa yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmanın ve İran güçlerine ağır bir bedel ödetmenin amaçlandığı belirtildi. Bu arada, Bahreyn'in de İran'dan gelen hava saldırılarını engellediği bilgisi paylaşıldı.
İran'dan da ABD hedeflerine yönelik misilleme gecikmedi. İran, Bahreyn ve Kuveyt'te bulunan ABD hedeflerini vurduğunu duyurdu. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) karasularında İran tarafından vurulan iki tanker, savaşın en dikkat çekici olaylarından biri olarak kayıtlara geçti. Bu saldırılar, bölgedeki çatışmaların daha geniş bir alana yayıldığına işaret ederken, uluslararası deniz trafiği için de ciddi bir tehdit oluşturdu. Savaşın yayılma eğilimi, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki Husilere yönelik hava saldırısının ABD destekli olduğunun ortaya çıkmasıyla daha da belirginleşti. Husilerin kontrolündeki Sanaa Havalimanı'nı hedef alan Suudi Arabistan'a karşılık olarak Husiler, ülkenin güneybatısındaki Abha Havalimanı'na balistik füzeler ve insansız hava araçları fırlattı. Husiler ayrıca, Sanaa Havalimanı'ndaki abluka kaldırılana kadar havayolu şirketlerini Suudi hava sahasını kullanmamaları konusunda uyardı. Babülmendep Boğazı'na kıyısı bulunan Husiler, bu tür saldırılara karşılık vereceklerini vurguladılar.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve ABD'nin bölgenin güvenliğini sağlayacağını belirtti. Trump'ın talimatıyla ABD ordusu, salı günü Washington saatiyle 16.00'dan itibaren İran limanları ve kıyı bölgelerine yönelik deniz ablukasını yeniden başlatacağını duyurdu. ABD Başkanı, sadece İran'ı hedef aldıklarını ve diğer ülkelerin gemilerine Boğaz'ın açık olduğunu ifade ederken, bölge ülkelerinden (Kuveyt, Katar, BAE gibi) Boğaz'ın korunması karşılığında yüzde 20 oranında ücret alınacağını da ekledi. Trump, İran liderlerini geçen ay imzalanan mutabakat zaptına uymamakla suçlayarak askeri operasyonların süreceğine dair Kongre'ye bilgi verdi. Citigroup analistleri, bu tür ücret taleplerinin askeri gerilim riskini artırabileceği ve İran'ın anlaşmadan çekilmesi halinde petrol fiyatlarının uzun süre yüksek seyredeceği uyarısında bulundu. Bu askeri temaslar ve ekonomik tedbirler, Washington ile Tahran arasında topyekûn bir çatışma riskini artırırken, petrol piyasalarını doğrudan etkiledi. Uluslararası gösterge Brent petrol, Asya seansında yüzde 1,9 artışla varil başına 84,90 dolara yükseldi. Gerilimin tırmanmasıyla pazartesi gününü yüzde 10'luk bir artışla kapatan petrol fiyatları, 12 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış oldu.
