Pokémon Go Verileriyle Kamikaze İHA'lar Eğitiliyor: Gizli Askeri İş Birliği Ortaya Çıktı
Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de milyonlarca cep telefonu kullanıcısı tarafından indirilen ve bir döneme damgasını vuran popüler artırılmış gerçeklik oyunu Pokémon Go'nun, topladığı konum ve görüntü verileriyle insansız hava araçlarını (İHA) eğitmek için kullanıldığına dair iddialar gündeme bomba gibi düştü. DroneXL adlı platformda yer alan belgelere dayandırılan haberlere göre, oyunun geliştiricisi Niantic ile askeri drone teknolojileri geliştiren Vantor şirketi arasında gizli bir iş birliği yürütülüyor. Bu iş birliğinin temel amacı, GPS sinyallerinin zayıf olduğu veya kesildiği durumlarda dahi otonom hareket edebilen ve hedeflerini hassas bir şekilde belirleyebilen kamikaze tipi İHA'ların yapay zeka sistemlerini geliştirmek.
2016-2020 yılları arasında büyük bir popülerlik kazanan ve kullanıcıları bulundukları çevreyi telefon kameralarıyla görüntülemeye, sanal karakterleri yakalamaya teşvik eden Pokémon Go, bu süreçte kapsamlı bir coğrafi veri topladı. Oyunun temel mekaniklerinden biri olan ve kullanıcıların gerçek dünyadaki önemli noktaları (PokéStop'lar) keşfetmelerini sağlayan özellik, aynı zamanda kullanıcıları çevrelerini detaylı bir şekilde taramaya yönlendiriyordu. Bu taramalar sırasında toplanan kamera görüntüleri, konum bilgileri ve hatta ses kayıtlarının, Vantor şirketi tarafından kamikaze İHA'ların navigasyon ve hedef belirleme yeteneklerini artırmak için kullanıldığı öne sürülüyor. Bu durum, milyonlarca oyuncunun farkında olmadan askeri teknolojilerin geliştirilmesine katkıda bulunduğunu ortaya koyuyor.
İddiaların ardından Niantic cephesinden yapılan açıklamalarda, Vantor ile bir ortaklık kurulduğu doğrulandı. Ancak şirket yetkilileri, ham konum verilerinin doğrudan Vantor'a aktarılmadığını, bu verilerin yalnızca Niantic'in kendi yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kullanıldığını belirtti. Bu modellerin, fiziksel mekanları daha iyi anlamak ve haritalamak üzerine odaklandığı ifade edildi. Bu iş birliğinin henüz erken aşamada olduğu ve özellikle uydu sinyallerinin karıştırıldığı veya engellendiği zorlu coğrafyalarda otonom sistemlerin ve saha ekiplerinin yönünü bulmalarına yardımcı olacak teknolojiler geliştirmeyi hedeflediği kaydedildi. Bu teknoloji sayesinde, GPS bağımlılığı olmadan da İHA'ların sahip oldukları harita bilgileriyle operasyonlarını başarıyla gerçekleştirebileceği belirtiliyor.
Pokémon Go, piyasaya sürüldüğü 2016 yılından itibaren kısa sürede dünya çapında büyük bir kullanıcı kitlesine ulaşmış, 2018 itibarıyla 800 milyondan fazla indirme sayısını aşmıştı. Oyunun 2021'deki bir güncellemesiyle gelen ve kullanıcıları gerçek mekanları cihazlarıyla tarayarak oyun içi ödüller kazanmaya teşvik eden 'PokéStop' özelliği, bu veri toplama sürecini daha da hızlandırdı. İlginç bir şekilde, oyunun geliştiricisi Niantic, 2025 yılında oyun bölümünü Suudi Arabistan merkezli Scopely şirketine satmadan önce bu geçmişe dönük tarama verilerini toplamıştı. Bu durum, stratejik verilerin el değiştirmesi konusunda da soru işaretleri yaratıyor. Öte yandan, Türkiye gibi bazı ülkelerde 'ulusal güvenlik' endişeleriyle daha önce yasaklanan Pokémon Go'nun, sivil verilerin askeri amaçlarla kullanılmasına yönelik tartışmaları alevlendirmesi bekleniyor. Uzmanlar, ücretsiz hizmetlerin kullanıcıları adeta birer veri kaynağı olarak gördüğünü ve bu tür durumların düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor.
