Rusya'nın Ukrayna Savaşı Maliyeti 10 Trilyon TL'yi Aştı: Saldırılarla Dikkat Dağıtma Çabası
Rusya'nın Ukrayna'da başlattığı savaş, dördüncü yılına girerken Moskova yönetimi için ağır bir ekonomik yük haline geldi. Artan bütçe açıkları ve cephe hattındaki ciddi askeri kayıplar, Rusya'yı ekonomik bir çıkmaza sürüklemiş durumda. Bu zorlu koşullara rağmen, cephede belirgin bir ilerleme kaydedemeyen Rus ordusu, stratejik bir hamle olarak sivil yerleşim bölgeleri, diplomatik misyonlar ve ticari deniz taşımacılığına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Bu saldırıların amacı, Ukrayna'yı ve destekçilerini korkutmak ve morallerini bozmak olarak yorumlanıyor.
Son haftalarda Rusya'nın saldırgan tutumu, hem Ukrayna sınırları içinde hem de uluslararası alanda endişe yarattı. Sivil bölgeleri sistematik olarak hedef alan Rus güçleri, Kiev'deki Avrupa Birliği temsilciliklerini de tehdit etmekten çekinmedi. Tehditlerle sınırlı kalmayan Rus ordusu, insansız hava araçları (İHA) kullanarak Ukrayna şehirlerini vurdu. Bu İHA saldırılarından biri, NATO üyesi Romanya'daki bir yerleşim birimini hedef alırken, bir diğeri de Türkiye merkezli bir şirkete ait kuru yük gemisine isabet etti. Bu pervasız eylemler, uluslararası toplumda geniş çapta tepkiyle karşılandı.
Rusya'nın bu denli saldırgan bir tavır sergilemesinin ardında, güçlü bir pozisyonda olmasından ziyade, kendi başlattığı savaşın yarattığı ekonomik ve askeri baskıdan kaynaklandığı düşünülüyor. Savaşın dördüncü yılında, Rusya'nın Ukrayna'daki askeri operasyonları için harcadığı bütçe, öngörülen rakamların çok üzerine çıkmış durumda. Maliye Bakanlığı'nın raporlarına göre, savaş harcamalarının bu yıl en az 28 milyar doları (yaklaşık 1.2 trilyon Türk Lirası) aşması bekleniyor. Daha karamsar senaryolarda ise bu rakamın 2.6 trilyon Türk Lirası'na ulaşabileceği tahmin ediliyor. Ayrıca, 2027 ve 2028 yılları için de toplamda 4 trilyon Türk Lirası'nın üzerinde ek savaş harcaması öngörülüyor. Bu durum, Rusya'nın kendi başlattığı bu çatışma için toplamda 10 trilyon Türk Lirası'ndan fazla bir meblağı gözden çıkarmak zorunda kaldığını gösteriyor.
Rusya'nın bu akıl almaz harcamaları sürdürdüğü bir dönemde, Ukrayna'nın savunma kabiliyeti dikkat çekiyor. Türkiye'den edindiği İHA üretim teknolojileriyle yetinmeyen Ukrayna, kendi geliştirdiği İHA'larla Rusya'nın ulaşım ağlarını felç etmeyi başardı. Ülkenin hayati damarlarından olan petrol hatlarını hedef alan Ukrayna saldırıları, Rus ekonomisini de derinden etkiledi. Sahada askeri olarak sıkışan Rusya'nın elindeki ana karşılık ise, sivilleri hedef alan yoğunlaşan saldırılar oldu. Ancak bu stratejinin, uluslararası alanda olumsuz yankı uyandırdığı ve Ukrayna'nın direncini kırmak yerine daha da pekiştirdiği gözlemleniyor.
Bu devasa harcamalara rağmen, Rusya cephe hattında anlamlı bir ilerleme kaydedemiyor. Askeri gözlemcilere göre, Rus ordusu her ay yaklaşık 25 bin askerini ve 100'den fazla zırhlı aracını kaybediyor. Bu büyük insanlık trajedisinin karşılığında elde edilen toprak kazanımı ise son derece sınırlı kalıyor. Rusya, dört yıldır aynı cephe hattında ilerlemek için amansız bir mücadele veriyor. Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, başlattığı savaştan zaferle ayrılmadan geri adım atamayacak bir duruma gelmiş durumda. Ukrayna'nın Moskova'ya kadar ulaşan saldırıları, durumu daha da vahim bir hale getiriyor. Bu tablo karşısında Rusya, kendi halkının temel ihtiyaçlarından kısarak ordu bütçesini önemli ölçüde artırmak zorunda kalıyor. Savunma harcamalarını karşılamak için diğer planlı harcamaların dondurulması talebi, bütçede ciddi bir kesintiye yol açacak. Bu yıl bütçenin yaklaşık yüzde 40'ının savunma ve güvenliğe ayrılmasına rağmen, Kremlin savaşın finansmanında ciddi zorluklar yaşıyor. 2026 yılı için hedeflenen 2.6 trilyon Türk Lirası'lık bütçe açığı hedefi, bu yılın ilk dört ayında şimdiden 3.7 trilyon Türk Lirası'na ulaşarak gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2.5'ine denk geldi. Bu rakam, 2022'deki geniş çaplı işgalden bu yana görülen en büyük bütçe açığı olarak kayıtlara geçti.
İran'daki siyasi gelişmeler nedeniyle petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkması, Rus bütçesine geçici bir nefes aldırdı. Nisan ayında enerji ihracatından elde edilen gelirde önemli bir artış yaşandı. Ancak Mart ayındaki kayıplar ve yerel petrol şirketlerine yapılan ödemeler, bu olumlu etkiyi zayıflattı. Rusya, petrol ihracatından elde ettiği gelirle savaşı finanse etmeye çalışırken, Ukrayna'nın İHA'ları Rus rafinerilerini ve petrol üretim tesislerini hedef alarak bazı bölgelerde yakıt kıtlığına neden oldu. Doların ruble karşısında son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşması da durumu daha da karmaşık hale getirdi. Yüksek enerji gelirlerinden elde edilen ek kazançlar, Kremlin'in artan savaş masraflarını karşılamaya yetmiyor. Rusya, bu mali çıkmazdan kurtulmak için savaşın başından beri uyguladığı bir yönteme başvuruyor: Ukrayna müttefiklerini ve halkını korkutmak amacıyla, toprak kazanmaktan çok moral bozmaya yönelik saldırıları artırmak.
Ukrayna halkını dört yıldır Sibirya soğuklarına mahkum eden Rusya, sivil alanlara yönelik saldırılarını sürdürüyor. Elektrik ve doğalgaz altyapısını hedef alan Rus ordusu, sivil halkın direncini kırmayı amaçlıyor. Bu saldırılardan nadiren de olsa komşu ülkeler de etkileniyor. Rus İHA'larının Polonya, Estonya, Romanya ve Moldova gibi ülkelerde güvenlik krizlerine yol açması, Türkiye'de de endişe yarattı. Rusya, bu tür olaylardan Avrupa'nın Ukrayna'ya verdiği desteği sorumlu tutarak, Avrupa halkının Ukrayna'ya olan desteğini sonlandırmayı hedefliyor. Romanya'daki bir konutun Rus İHA'sı tarafından vurulmasının ardından Rusya Güvenlik Konseyi Başkanı Dimitri Medvedev'in yaptığı açıklamalar, gerilimin tırmandığını gösteriyor. Ancak bu taktik, Avrupa Birliği ve Ukrayna'da beklenen etkiyi yaratmıyor; aksine, Ukrayna ordusunun sahadaki ilerleyişi hızlanırken, Avrupa ülkeleri Rusya'ya yönelik yeni yaptırım paketleri hazırlıyor.
Ukrayna'nın insansız hava aracı teknolojisi, küresel çapta büyük ilgi görüyor. Türkiye'den temin ettiği İHA'ları Rusya'ya karşı başarıyla kullanan Ukrayna ordusu, kendi geliştirdiği İHA'larla da Rus güçlerine ağır kayıplar verdiriyor. Son üç ayda yaklaşık 16 Rus rafinerisini vuran Ukrayna, Rusya'nın en önemli gelir kaynağı olan petrol ticaretini hedef aldı. Rusya'nın toplam petrol rafinaj kapasitesinin yaklaşık dörtte birinin işlevsiz hale gelmesi, ekonomik etkileri göz önüne seriyor. Cephedeki gizli noktalardan fırlatılan Ukrayna İHA'ları, Rus lojistik ağlarını da vurarak, taarruza hazırlanan birliklerin mühimmat ikmalini engelliyor. Rus taarruzları, küçük ve hızlı İHA'lar tarafından sürekli olarak bastırılıyor. Ukrayna'daki cephe hatları, artık siper savaşlarından çok, İHA'ların kontrol ettiği engeller ve kamikaze İHA'ların yoğunlaştığı bir alana dönüşmüş durumda. Bu durum, Rus taarruzlarının hızını kesmek zorunda kalmasına neden oluyor. Buna rağmen savaş, tüm şiddetiyle devam ediyor. Geri adım atmayan Rusya ve topraklarını vermeye niyetli olmayan Ukrayna arasındaki çatışmalar, beşinci yılına yaklaşırken her geçen gün daha da kanlı bir hal alıyor.
