Sağlık İçin Yeni Vergi: Şekerli Ürünler ve Tütünlere Ek Ücret Geliyor
Sağlık Bakanlığı tarafından kamuoyuna sunulan yeni bir yasa taslağı, halk sağlığını koruma ve geliştirme hedefleri doğrultusunda önemli bir adım atmayı amaçlıyor. Taslak, özellikle yüksek şeker oranına sahip içecekler, cips benzeri atıştırmalıklar ve tütün ürünleri üzerinden ek bir 'sağlık katkı payı' tahsil edilmesini öngörüyor. Bu yeni düzenlemenin temel amacı, elde edilecek gelirleri doğrudan sağlık alanındaki kamu hizmetlerine ve özellikle okullarda uygulanacak beslenme programlarının desteklenmesine yönlendirmek. 'Sağlıklı Hayata Katkı Fonu' adıyla kurulacak olan bu fonun, sağlık harcamaları için ek bir finansman kaynağı yaratması bekleniyor.
Taslağın en dikkat çekici yönlerinden biri, şekerli içeceklerden alınacak payın belirlenmesinde uygulanan kademeli sistem. Buna göre, içeceklerin 100 mililitresindeki şeker oranına bağlı olarak farklı kesinti miktarları uygulanacak. Örneğin, 100 ml'de 5 ila 7,5 gram şeker içeren içecekler için 100 ml başına 1 Türk Lirası, 7,5 ila 11 gram şeker içerenler için 2 Türk Lirası ve 11 gramdan fazla şeker içerenler için ise 5 Türk Lirası katkı payı alınacak. Özellikle nişasta bazlı şekerler içeren içecekler için bu oranlar iki katına çıkarılarak 100 ml başına 10 Türk Lirası'na ulaşacak. Bu düzenleme, tüketicileri daha az şekerli alternatiflere yönlendirmeyi hedefliyor.
Sadece şekerli içecekler değil, taslak aynı zamanda tütün ürünlerini ve aşırı tüketimi sağlık açısından riskli görülen paketli atıştırmalıkları da kapsama alıyor. Tütün ürünleri için paket başına 20 Türk Lirası, paketsiz ürünler için ise kilogram başına 100 Türk Lirası gibi önemli miktarlarda katkı payı öngörülüyor. Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen genel atıştırmalıkların satış fiyatının yüzde 20'si, nişasta bazlı şeker içeren özel atıştırmalıkların ise satış fiyatının yüzde 40'ı oranında katkı payı tahsil edilecek. Bu payların, ilgili ürünleri üreten veya ülkeye ithal eden firmalardan düzenli olarak, aylık bazda toplanması planlanıyor.
Hazırlanan taslak, 'Sağlıklı Hayata Katkı Fonu'nun mali ve hukuki statüsünü de detaylandırıyor. Buna göre fon, kurumlar vergisinden muaf olacak ve gelir veya kurumlar vergisi stopajına tabi tutulmayacak. Ayrıca damga vergisi, veraset ve intikal vergisi gibi çeşitli vergilerden ve bazı finansman yükümlülüklerinden de muaf tutulacak. Fona yapılacak olan nakit bağış ve yardımların da kurumlar ve gelir vergisi matrahından düşülebilmesi öngörülüyor. Fonun temel amacı 'genel sağlığın korunması' olarak belirlenmiş olup, toplanan kaynakların okullarda sağlıklı beslenme programları, çocukluk obezitesiyle mücadele, diş sağlığı taramaları, gıda sektöründe AR-GE çalışmaları, halkı bilinçlendirme kampanyaları, tütün karşıtı mücadele, belediyelerin spor ve park alanları projeleri, sağlıklı yaşam merkezlerinin kurulması ve dezavantajlı bölgelerde sağlık taramaları gibi geniş bir yelpazede kullanılması planlanıyor. Taslak, Cumhurbaşkanı'na bu oranları ve tutarları belirleme, yarıya kadar indirme veya iki katına kadar artırma yetkisi de veriyor. Tutarların her yıl yeniden değerleme oranında güncellenmesi de öngörülüyor.
