Salçalık Domates Üreticileri Fiyat Şoku Yaşıyor: Maliyetler Karşılanamıyor
Bu yıl salçalık domates üreticileri, hasat mevsiminin başlamasıyla birlikte beklenmedik bir fiyat şokuyla karşı karşıya kaldı. Üreticilerin eforlarının karşılığını alamaması, tarlada kilogramı yalnızca 4,5 Türk Lirası'na kadar düşen ürünün, toplama ve nakliye gibi zorunlu giderler düşüldüğünde üreticiye yaklaşık 3 Türk Lirası gibi bir rakam bırakmasına yol açtı. Bu durum, domates üretiminin ekonomik sürdürülebilirliği konusunda ciddi endişeleri de beraberinde getiriyor.
Ege Bölgesi'nin önemli tarım merkezlerinden İzmir'in Torbalı, Tire ve Menemen ilçelerinde ve Bursa Karacabey Ovası'nda başlayan hasat çalışmaları, çiftçilerin yüzünü güldürmedi. Üreticiler, kilogram başına en az 6 Türk Lirası gibi bir fiyat beklerken, serbest piyasada bu beklentinin altında, 4,5 Türk Lirası seviyesine kadar bir gerileme yaşandı. Sözleşmeli üretim yapan çiftçiler için belirlenen 5,2 Türk Lirası'lık fiyat da maliyetleri karşılama konusunda yetersiz kalıyor. Karacabey Ziraat Odası İkinci Başkanı Ramazan Düzen, son üç yıldır artan üretim maliyetleri karşısında mevcut fiyat seviyelerinin çiftçiyi üretimden soğuttuğunu ve sürdürülebilirliği tehdit ettiğini vurguladı.
Salçalık domatesin üretim maliyetleri, önceki aylarda dekar başına yaklaşık 50 bin Türk Lirası olarak hesaplanıyordu. Dekardan ortalama 10 ton civarında ürün alınabilmesi hedeflenirken, hasat işlemleri ve ürünün fabrikalara nakliyesi, çiftçinin elde ettiği geliri önemli ölçüde eritiyor. Tarladan ürünün toplanması için kilogram başına yaklaşık 1 Türk Lirası, fabrikaya nakliyesi için ise mesafeye bağlı olarak 30-40 Kuruş ek masraf çıkıyor. Bu kalemler hesaba katıldığında, kilogramı 4,5 Türk Lirası'ndan satılan bir ürünün, tüm giderler düşüldükten sonra üreticiye net olarak yaklaşık 3 Türk Lirası kazandırdığı ortaya çıkıyor. Çiftçiler, bu durum karşısında yaşadıkları hayal kırıklığını, “Bugün 3 liraya sakız bile alınmaz” diyerek dile getiriyor ve tepkilerini gösteriyor.
Tarladaki düşük fiyatlar ile marketlerdeki tüketici fiyatları arasındaki devasa makas dikkat çekiyor. Kilogramı tarlada 4,5 Türk Lirası'na kadar düşen salçalık domatesin, tüketiciye ulaştığında kilogram fiyatının 10 ila 15 Türk Lirası aralığına yükseldiği görülüyor. Hatta 18-20 kilogramlık domates kasalarının perakende satış fiyatının yaklaşık 250 Türk Lirası'na kadar çıkabildiği belirtiliyor. Bu durum, aracıların ve perakendecilerin zincirin farklı noktalarında önemli kâr marjları elde ettiğini, ancak üreticinin maliyet sarmalında kaybolduğunu gözler önüne seriyor. Bu fiyat dengesizliği, hem üreticinin emeğinin karşılığını almasını engelliyor hem de tüketicinin sofrasına gelen ürünün maliyetini artırıyor.
