Salish Denizi'ndeki Zehirli Kazıklar Temizleniyor: Katil Balinalar Tehdit Altında
Kanada'nın Britanya Kolumbiyası eyaleti ile Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington eyaleti arasındaki Salish Denizi'nde uzun yıllardır süregelen ciddi bir ekolojik tehdit, alınan önlemlerle ortadan kaldırılmaya başlandı. Kıyı şeridinden çıkarılan ve katranlı bir madde olan kreozotla işlenmiş ahşap kazıkların, deniz ekosisteminin en tepesindeki canlılara kadar uzanan zehirli bir halka oluşturduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konuldu. Bu kapsamda, deniz tabanına on yıllar boyunca zararlı kimyasallar salan 117 adet ahşap kazık, titiz bir operasyonla yerlerinden sökülerek temizleniyor. Yapılan analizler, bu kazıkların yaydığı zehrin doğrudan ringa balığı yumurtalarını yok ettiğini ve bölgedeki balina popülasyonları üzerinde yıkıcı etkiler yarattığını kesin olarak gösterdi.
Ahşabın çürümesini önlemek ve böcek istilasına karşı dayanıklılığını artırmak amacıyla kullanılan kreozot maddesi, zamanla ahşap yapının dışına sızarak deniz tabanına ulaştı. Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) olarak bilinen bu zararlı kimyasal bileşikler, suda çözünmeyerek ince tortu parçacıklarına yapıştı ve deniz dibinde birikim gösterdi. Herhangi bir büyük sızıntı ya da kaza yaşanmamış olmasına rağmen, kazıkların denizde bulunduğu süre boyunca kesintisiz olarak zehirli maddeler yaymaya devam ettiği tespit edildi. Bu durum, deniz tabanındaki yaşamı ve dolayısıyla tüm besin zincirini olumsuz etkiledi.
Eyalet yetkilileri tarafından yürütülen kapsamlı araştırmalar, kirliliğin en yoğun olduğu bölgelerde çakıllara yumurtlama yapan ringa balığı yumurtalarında anormal derecede yüksek ölüm oranları gözlemlendiğini ortaya koydu. Kreozotun zararlı etkilerine maruz kalan genç somon balıklarının ise gelişim hızlarının belirgin şekilde yavaşladığı ve bağışıklık sistemlerinin zayıfladığı belirlendi. Bu durum, somon popülasyonunda ciddi bir düşüşe neden olurken, aynı sularda yaşamlarını sürdüren ve nesli tehlike altındaki katil balina sürülerini de doğrudan bir beslenme kriziyle karşı karşıya bıraktı. Katil balinaların temel besin kaynaklarından biri olan somonların azalması, bu görkemli deniz canlılarının hayatta kalmasını riske atıyor.
Ekim 2023'te başlayan ve ilk aşamada 117 kazığın çıkarıldığı operasyonlar devam ederken, 2026 yılı ilçe raporlarında bu sayının 132'ye ulaşması öngörülüyor. Kazıkların denizden çıkarılması, yeni bir kirlilik kaynağını ortadan kaldırmakla birlikte, deniz tabanındaki tortuya işlemiş olan zararlı kimyasalların tamamen yok olmasını sağlamıyor. Bölgede deniz tabanının erozyona karşı korunması amacıyla yerleştirilen kaya setlerinin, doğal kum akışını engelleyerek ekosistemi farklı şekillerde etkilediği de vurgulanıyor. Yılda yaklaşık 6 bin ton yük taşıma kapasitesine sahip aktif bir mavna iskelesinin varlığı ile ekolojik koruma hedefleri arasındaki hassas dengeyi yeniden kurmak amacıyla özel bir komite oluşturuldu. Bu komite, bölgedeki kirlilikle mücadele ve ekosistemin yeniden canlandırılması için stratejiler geliştirecek.
