Sırbistan'dan Tartışmalı Karar: Savaş Suçlusu Mladiç'e Devlet Töreni
Lahey'deki Birleşmiş Milletler Ceza Mahkemeleri Artık Mekanizması bünyesindeki tutukevinde müebbet hapis cezasını çekerken 84 yaşında hayatını kaybeden Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç'in cenazesinin Sırbistan'da en yüksek devlet mertebesiyle toprağa verileceği bildirildi. Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vujić, cenazenin teslim alınması için hazırlıkların tamamlandığını ve ülkesinin bu konuda hazır beklediğini açıkladı. Soykırım ve savaş suçlarından hüküm giymiş bir isim olan Mladiç'in cenaze işlemleri konusundaki bu karar, uluslararası kamuoyunda ve özellikle Bosna'daki kurban dernekleri tarafından büyük tepkiyle karşılandı.
Banja Luka merkezli Alternatif Televizyonu'na (ATV) açıklamalarda bulunan Adalet Bakanı Vujić, Mladiç'in bir general olduğunu ve protokollerin gerektirdiği şekilde hareket edileceğini belirtti. Vujić, "General Mladiç'e ait olan değerlere kesinlikle saygı gösterilecektir," diyerek, cenazenin defnedileceği yer konusunda ailenin karar vereceğini ve Sırp Cumhuriyeti'nin bu süreçte doğrudan bir rolünün bulunmadığını vurguladı. Bu açıklamalar, Mladiç'in Bosna Savaşı sırasındaki eylemleri nedeniyle uluslararası mahkemelerde suçlu bulunmasının ardından geldi ve bölgede yeniden gerginliğe neden olma potansiyeli taşıyor.
Uluslararası Ceza Mahkemeleri Artık Mekanizması, Mladiç'in yaşamını yitirdiğini teyit ederken, Hollandalı makamların ulusal yasalar çerçevesinde standart prosedürleri başlattığını duyurdu. Mekanizma Başkanı Yargıç Graciela Gatti Santana, ölüm nedeninin tam olarak aydınlatılması için kapsamlı bir soruşturma talimatı verdi ve bu soruşturmayla Yargıç Iain Bonomy'nin görevlendirildiği açıklandı. Felç geçirmesinin ardından sağlık durumu giderek kötüleşen ve hapishanede tedavi gören Mladiç'in kesin ölüm sebebinin henüz kamuoyu ile paylaşılmadığı belirtildi. Sırbistan'ın cenazeyi derhal teslim almaya hazır olduğunu yineleyen Bakan Vujić, "Eğer gelmemizi söyleselerdi, cenazeyi almak için dün Lahey'de olurduk," şeklinde konuştu. Aile üyelerinin, oğul Darko Mladiç'in de aralarında bulunduğu bir heyetle Hollanda'ya doğru yola çıktığı ve yetkililerin Mekanizma'dan gelecek takvim ve prosedür detaylarını beklediği öğrenildi.
Bu gelişmeler üzerine, eski Sırp yetkililerden Aleksandar Vulin, Sırbistan'ın Mladiç için devlet ve askeri bir cenaze töreni düzenlemesi ve bir gün yas ilan etmesi gerektiğini savundu. Vulin, "Gavrilo Princip'ten Ratko Mladiç'e kadar en iyi Sırplar bağlanmış halde öldürülüyor," ifadesini kullanarak Mladiç'i Sırp ulusal kahramanlarıyla bir tutmaya çalıştı. Bosnalı Sırp lider Milorad Dodik ise Mladiç'in ölümünü bir "cinayet" olarak nitelendirerek, Mladiç'in Sırp halkı tarafından saygı gördüğünü ve bir komutan olarak Sırpları savunmak için mücadele ettiğini iddia etti. Ancak, Bosna ve Hırvatistan'daki soykırım mağdurları dernekleri ile kurban yakınları, Mladiç'in bu şekilde yüceltilmesini sert bir dille kınadı. 1995 yılında hem oğlunu hem de eşini kaybeden Kada Hotić, mahkemenin Mladiç'i serbest bırakmamış olmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, "Utanç içinde öldü, çünkü çok fazla insanı öldürdü," dedi. Mladiç, Bosna Savaşı sırasında Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun başında yer alırken, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından 2017'de Srebrenitsa katliamındaki rolü nedeniyle soykırım, insanlığa karşı suçlar ve Saraybosna kuşatması gibi eylemlerden ötürü mahkum edilmişti. Yaklaşık 16 yıl kaçak yaşadıktan sonra 2011'de Sırbistan'da yakalanarak adalete teslim edilmişti.
