Sosyal Medya Devine 1.4 Trilyon Dolarlık Dava: Çocuk Ruh Sağlığı Mercek Altında
Amerika Birleşik Devletleri'nde sosyal medya devi Meta Platforms'u derinden sarsacak devasa bir hukuki süreç başlıyor. Şirketin bünyesindeki popüler platformlar Facebook ve Instagram'ın, özellikle genç kullanıcıların ruh sağlığı üzerinde yarattığı olumsuz etkiler gerekçe gösterilerek açılan dava, ülkenin 29 eyaletini birden karşı tarafta bir araya getirdi. Bu dava, dijital dünyanın çocukların psikolojisi üzerindeki etkileri konusunda şimdiye kadar görülen en kapsamlı hukuki mücadelelerden biri olma özelliği taşıyor. Duruşmaların California eyaletinde başlamasıyla birlikte, teknoloji devinin faaliyet gösterdiği alanlarda köklü değişikliklere gidilmesi yönündeki talepler ön plana çıkıyor. Meta'nın bu suçlamaları reddetmesi ve savunma stratejisi, davanın seyrini belirleyecek önemli faktörler arasında yer alıyor.
Davaya taraf olan eyaletler arasında California, Colorado, Kentucky ve New Jersey gibi önemli hukuk mercileri bulunuyor. Diğer 25 eyaletin davaları ise ilerleyen tarihlerde ele alınacak. Davanın potansiyel sonuçları hakkında değerlendirmelerde bulunan Hukuk Profesörü James Grimmelmann, mahkemenin takdir yetkisine bağlı olarak Meta'ya yönelik 1,4 trilyon dolarlık bir para cezası kesilebileceğini belirtti. Ancak Grimmelmann, böylesine astronomik bir rakamın fiilen tahsil edilmesinin, şirketi iflasa sürükleyebileceği ve hatta kamu mülkiyetine devredilmesine yol açabileceği yönündeki görüşlerin altını çizdi. Bu tür bir senaryonun gerçekleşme olasılığının düşük olduğunu ekleyen profesör, ancak davanın Meta için ciddi finansal ve operasyonel riskler taşıdığını vurguladı.
Davacı eyalet başsavcıları, Meta'dan Facebook ve Instagram'ı kullanıcılara sunma biçiminde temelden değişiklikler yapmasını talep ediyor. Bu talepler arasında, genç kullanıcıların platformları kullanabilmesi için ebeveyn onayının zorunlu hale getirilmesi, kullanıcıların dikkatini sürekli canlı tutmak ve etkileşimlerini artırmak amacıyla tasarlanan ve 'dopamin manipülasyonu' içerdiği iddia edilen algoritmaların yeniden düzenlenmesi bulunuyor. Ayrıca, görsel algıları değiştiren ve genellikle gençlerin kendilerini yetersiz hissetmelerine neden olan fotoğraf filtrelerinin kaldırılması, videoların otomatik olarak oynatılmasının durdurulması, birden fazla kullanıcı hesabı oluşturulmasının engellenmesi ve Instagram'ın kısa süreli paylaşımlar özelliği olan 'Hikayeler'in belirli bir süre sonra kaybolması uygulamasının sona erdirilmesi de istenen değişiklikler arasında yer alıyor. Bu talepler, sosyal medya platformlarının kullanıcı deneyimini ve dolayısıyla ruh sağlığı üzerindeki etkilerini doğrudan hedef alıyor.
Dava dosyasında yer alan iddialara göre Meta, 13 yaşın altındaki çocukların kişisel verilerini, velilerinin bilgisi ve rızası olmadan toplamak suretiyle federal yasaları ihlal etmekle suçlanıyor. Şirketin, gelişmiş teknolojik yöntemler kullanarak gençlerin dikkatini çektiği, onları platformlara bağımlı hale getirdiği ve bu bağımlılığı, kendi maddi gelirini artırmak amacıyla kullandığı öne sürülüyor. Bu durumun, çocukların gelişim süreçleri ve psikolojileri üzerinde derin ve kalıcı olumsuz etkiler yarattığı savunuluyor. Öte yandan, Meta şirketinden yapılan açıklamalarda, bu iddiaların reddedildiği ve sunulacak delillerle şirketin gençlerin güvenliğini ve refahını desteklediğinin kanıtlanacağı belirtiliyor. Şirket, daha önceki benzer davalarda toplamda 2,4 milyar doları aşan masraflar ödemek zorunda kalmış olsa da, bu kez daha güçlü bir savunma yapmayı hedefliyor. Meta, çocuk güvenliği endişeleriyle gündemden düşmezken, Eylül 2024'te 'Genç Hesapları' uygulamasını ve Nisan 2025'te 16 yaş altı kullanıcılar için canlı yayınlarda ek kısıtlamalar getirmesi gibi önleyici tedbirleri devreye soktuğunu hatırlatıyor.
