Tavuk Sektörüne Operasyon Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı Kızdırdı: Bakanlar Bilgisiz Kaldı
Türkiye'nin önde gelen beyaz et üreticisi firmalarına yönelik geçtiğimiz hafta düzenlenen ve 13 şirketi kapsayan operasyon, siyaset ve iş dünyası kulislerinde önemli bir gündem maddesi haline geldi. Operasyonun ilk aşamasında, şirket yöneticilerinin de bulunduğu 32 kişi gözaltına alınmış ve ilgili 13 şirkete denetim amacıyla kayyum atanmıştı. Ancak, kısa bir süre sonra gözaltına alınan kişiler serbest bırakıldı ve şirketlere atanan denetim kayyumlarının görevine son verildi. Bu ani geri adımlar, operasyonun perde arkasında yaşananları merak konusu haline getirdi.
Edinilen bilgilere göre, bu operasyon Ankara'da ciddi bir rahatsızlığa yol açtı. Özellikle İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan'ın operasyona yönelik sert eleştirilerde bulunduğu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) yönetiminin ise kamuoyunda sessiz kalarak, yaşanan sıkıntıları Cumhurbaşkanı'na ilettiği belirtiliyor. Ayrıca, üretici firmalardan birinin ortağı olan bir Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekilinin kardeşinin de gözaltına alınması, durumun daha da karmaşıklaştığına işaret ediyor.
Kulislerde dolaşan iddialara göre, artan tepkiler üzerine tavuk şirketleri yöneticileri hızla serbest bırakıldı ve denetçi kayyumlar birkaç gün içinde geri çekildi. Bu gelişmelerin ardından Adalet Bakanlığı'nın Cumhurbaşkanı tarafından ciddi bir uyarı aldığı konuşuluyor. Operasyonun, büyük tavuk üreticilerinin Anadolu'nun çeşitli bölgelerindeki binlerce sözleşmeli kümesçi aileyle olan bağları nedeniyle, öngörülenden daha geniş bir kesimi olumsuz etkilediği ifade ediliyor. Adalet ve Kalkınma Partisi yöneticilerinin de bu konuya özel ilgi göstererek, sonradan öğrendikleri operasyona karşı çıktıkları bilgisi paylaşıldı.
Özel sektörün genelinde, tüm şirketlere aynı anda yapılan bu operasyonun, 'üretimin ve sanayinin cezalandırılması' şeklinde yorumlandığı görülüyor. Bu operasyonun, özel sektör şirketlerinin son dönemde yaşadığı derin ekonomik sıkıntıların üzerine gelmesi, tepkilerin daha da büyümesine neden oldu. Sektör temsilcileri, finansman sıkıntılarının giderek arttığını, birçok şirketin kapanma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını ve mevcut ekonomik programın başarısız olduğunu savunuyor. Üretimin canlandırılması için acil ve somut adımlar atılması gerektiği yönünde güçlü bir talep bulunuyor.
Küçük illerde yerel şirketlerin ayakta tutulmaya çalışıldığı, ödemelerde gecikmelerin yaşandığı ve batık kredilerin görünenden daha yüksek olduğu belirtiliyor. Bankaların mevcut kredileri sürdürme çabasına rağmen, yeni finansman kaynaklarının gelmemesi durumunda batıkların artacağı öngörülüyor. Bu bağlamda, vergi borçlarının yapılandırılmasına benzer şekilde, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) bankalara olan kredi borçlarının yeniden yapılandırılmasına yönelik yasal düzenlemelerin gerekliliği de konuşulmaya başlandı.
Merkez Bankası'nın bankaların kredi artışlarını sınırlaması, özellikle küçük ve orta ölçekli şirketler açısından eleştirilere neden oluyor. Yeni kredi bulunamadığı için mevcut borçların dahi ödenemediği durumlar yaşanıyor. Bu sıkı para politikasına karşı çıkan sektör temsilcileri, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin başlattığı 25 milyar TL'lik 'nefes kredisi' hacminin acilen artırılmasını talep ediyor. TOBB'un baskılar sonucunda bu hacmi 100 milyar TL'ye çıkarma yönündeki talebinin, ekonomi yönetimince 'parasal dengeleri bozacağı' endişesiyle, daha küçük ve kademeli artışlarla karşılandığı belirtiliyor. Bu konuda önümüzdeki günlerde bir karar verilmesi bekleniyor.
Artan baskıların bir sonucu olarak, Merkez Bankası'nın Temmuz ayında faiz indirimine gidebileceği ihtimali gündeme geldi. Merkez Bankası'nın, yüzde 40 seviyesindeki fonlama faiz oranını, repo ihaleleri aracılığıyla kademeli olarak yüzde 37'ye çekmeye başlayabileceği öngörülüyor. Bu adımın atılması halinde, Merkez Bankası'nın Temmuz ayı toplantısında politika faizinde bir indirim yapma olasılığı artacak. Eğer Temmuz'da bir indirim olmazsa, Ağustos'ta toplantı olmadığı için faiz indirimi beklentisi Eylül ayına sarkacaktır.
Önümüzdeki birkaç ay içinde, enflasyon rakamlarında geçen yıla kıyasla daha düşük seviyelerin görülmesi muhtemel. Yıllık enflasyonda küçük düşüşler yaşanabileceği tahmin edilse de, özel sektörde yılsonu için yüzde 29-30 bandında bir enflasyon beklentisi korunuyor. Ekonomideki mevcut sıkıntılar, küresel gelişmelerin de etkisiyle kısa vadeli bir rahatlama dönemine girebilir. Ancak, uzmanlar bu rahatlamanın kalıcı olmayacağı ve yılsonuna doğru ekonomik havanın yeniden olumsuzlaşabileceği konusunda uyarıyor. Her kesimden gelen şikayetlerin artması, çözüm için daha köklü ve radikal adımların atılması gerekliliğini ortaya koyuyor.
