Türkiye'de Hızlı Ticaret Hacmi Rekor Kırdı: Hamburger, Yemek Siparişlerinde Lider Oldu
Türkiye'nin dijitalleşen alışveriş alışkanlıkları ve hızla gelişen e-ticaret sektörü, geçtiğimiz yıl önemli bir büyüme ivmesi yakaladı. Özellikle anında ve randevulu teslimatların, çoğunlukla motokuryeler aracılığıyla gerçekleştirildiği hızlı ticaret hacmi, 2023 yılında toplamda 388,7 milyar Türk lirasına ulaşarak rekor kırdı. Bu çarpıcı artış, tüketicilerin gün geçtikçe daha fazla hız, erişilebilirlik, esneklik ve ürün çeşitliliği beklentisi içinde olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve e-ticaret alanındaki son gelişmeleri detaylandıran "Türkiye'de e-Ticaretin Görünümü Raporu 2025" adlı çalışmaya göre, bu beklentiler, sektörün gelecekteki gelişim yönünü de belirliyor. Rapor, modern yaşamın getirdiği dinamiklere uyum sağlayan yeni ticaret modellerinin yükselişini gözler önüne seriyor ve perakende sektöründe yaşanan dönüşümün boyutlarını gözler önüne seriyor.
Hızlı ticaret modeli, sipariş edilen ürünlerin çok kısa süre içinde doğrudan tüketicinin adresine ulaştırılması esasına dayanıyor ve bu özelliğiyle elektronik ticaretin en çok tercih edilen alanlarından biri haline gelmiş durumda. Bu modelin arkasında yatan temel unsurlar arasında, sadece çevrimiçi siparişlerin hazırlanıp dağıtıma çıkarıldığı küçük depo benzeri merkezler olan "karanlık mağazalar"ın yaygınlaşması, yerel işletmelerle kurulan işbirlikleri ve sürekli geliştirilen lojistik altyapısı bulunuyor. Özellikle gıda, süpermarket ve hazır yemek sektörleri, bu gelişmiş yapının sunduğu avantajlarla güçlü bir büyüme performansı sergiliyor. 2023 yılı itibarıyla anında ve randevulu teslimatları içeren hızlı ticaret hacmi, bir önceki yıla kıyasla yüzde 55,6'lık kayda değer bir artış gösterdi. 2019 ile 2023 yılları arasındaki dönemde ise yıllık bileşik büyüme oranı yüzde 138,7 gibi dikkat çekici bir seviyede gerçekleşti. Bu hızlı ticaretin, toplam e-ticaret hacmi içerisindeki payı da 2019'daki yüzde 1,6 seviyesinden, geçen yıl yüzde 8,5'e yükselerek sektördeki önemini pekiştirdi ve dijitalleşen ekonomideki yerini sağlamlaştırdı.
Söz konusu hızlı ticaret hacminin büyük bir bölümü, hazır yemek sektörü ile gıda ve süpermarket ürünleri sektörleri tarafından domine edildi. Geçtiğimiz yıl yemek sektörü, toplam hızlı ticaretin yüzde 69,5'lik gibi ezici bir payını oluşturarak liderliğini sürdürürken, gıda ve süpermarket ürünlerinin hacmi ise yüzde 30,5 seviyesinde kaydedildi. Tüketicilerin gıda ve süpermarket kategorisinde en çok tercih ettiği ürünler arasında, 4,64 milyar Türk lirası ile çikolata, gofret ve bisküvi gibi atıştırmalık ürünler ilk sırada yer aldı. Bu ürünleri, 3,96 milyar Türk lirası ile temizlik ve ev bakım malzemeleri takip etti. Piliç, tavuk ve hindi ürünleri 3,46 milyar Türk lirasıyla üçüncü sıradaki yerini alırken, köfte ve işlenmiş et ürünleri 3,43 milyar Türk lirası, süt 3,01 milyar Türk lirası ve pet şişe su ise 2,88 milyar Türk lirası harcama ile tüketicilerin hızlı alışveriş sepetlerinde en çok bulunan diğer ürünler oldu. Bu veriler, modern şehir yaşamının getirdiği pratiklik arayışının, günlük tüketim alışkanlıklarını nasıl şekillendirdiğini net bir şekilde ortaya koyuyor ve ev ihtiyaçlarının dahi hızlı teslimatla karşılandığını gösteriyor.
Yoğun şehir hayatı ve değişen yaşam tarzları, vatandaşların yemek yeme alışkanlıklarını da derinden etkiledi. Hızlı ticaret platformları üzerinden yapılan hazır yemek siparişlerinde, geçen yıl en çok talep gören ürün 26,74 milyar Türk lirası gibi rekor bir harcama ile hamburger oldu. Hamburgeri takip eden sıralamada, 17,03 milyar Türk lirası ile pizza, 12,56 milyar Türk lirası ile tavuk döner ve geleneksel lezzetimiz lahmacun ise 6,67 milyar Türk lirası ile dördüncü sırada yer aldı. Izgara köfte ve et yemekleri 5,08 milyar Türk lirası, çiğ köfte 4,18 milyar Türk lirası ve tost ile sandviç çeşitleri 3,9 milyar Türk lirası harcama ile tüketicilerin bu kategorideki diğer önemli tercihleri arasında bulundu. Bu rakamlar, özellikle genç nüfusun ve çalışma hayatındaki bireylerin hızlı, pratik ve uluslararası mutfaklardan lezzetleri tercih etme eğilimini gözler önüne sererken, geleneksel Türk mutfağının bazı öğelerinin de hala güçlü bir pazar payına sahip olduğunu gösteriyor. Tüketicilerin zaman kısıtlamaları ve kolaylık arayışı, bu tür hızlı yemek çözümlerine olan talebi artırmaktadır.
Hızlı ticaretin işlem hacmi ve sipariş sayısı açısından önemli bir yoğunlaşma, Türkiye'nin büyükşehirlerinde gözlemlendi. Bu kapsamda, geçtiğimiz yıl İstanbul, toplam hızlı ticaret hacminin yüzde 55,4'ünü ve ürün sayısının yüzde 57,7'sini tek başına oluşturarak listenin zirvesinde yer aldı. İstanbul'u takip eden ikinci şehir, yüzde 8,1'lik işlem hacmi ve yüzde 7,4'lük ürün sayısıyla başkent Ankara oldu. Ege'nin incisi İzmir ise yüzde 7'lik işlem hacmi ve yüzde 6,6'lık ürün sayısıyla üçüncü sırada konumlandı. Diğer büyük şehirler arasında Bursa, hızlı ticaret hacminin yüzde 3,7'sini, turizm şehri Antalya yüzde 3'ünü ve sanayi şehri Kocaeli ise yüzde 2'sini temsil etti. Bu coğrafi dağılım, hızlı ticaretin özellikle büyük nüfusa ve yoğun iş temposuna sahip metropollerde ne denli popüler olduğunu ve lojistik altyapının bu bölgelerde ne kadar kritik bir rol oynadığını açıkça göstermektedir. Şehirlerin ekonomik dinamikleri ve tüketici profilleri, hızlı ticaret pazarının şekillenmesinde belirleyici unsurlar olarak öne çıkmakta, bu da bölgesel kalkınma ve yatırım stratejileri açısından önemli ipuçları sunmaktadır.
