Türkiye'nin Finans Merkezi Hayali Krizle Gölgelendi: Güven ve Şeffaflık Tartışması
Türkiye'nin küresel finans piyasalarında önemli bir oyuncu olma yönündeki stratejik hedefleri, son dönemde yaşanan sermaye piyasası dalgalanmaları nedeniyle ciddi bir sınavdan geçiyor. Ülkenin bir finans merkezi haline gelme çabaları, yerli ve yabancı yatırımcıların güvenini sarsan şeffaflık ve denetim eksikliği iddialarıyla gölgelendi. Küresel finans dünyasının yakından takip ettiği uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI'nın haziran ayından bu yana dile getirdiği şeffaflık, manipülasyon, yapay değerlemeler ve koordineli işlem uyarıları, eylül ayında Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) aldığı sert tedbirlerle somut bir krize dönüştü. Bu durum, Türkiye'yi finansal istikrarı sağlama konusunda kritik bir eşikte bıraktı.
Finansal istikrar ve güven ortamının tesis edilmesinin, bir ülkenin finans merkezi olma yolundaki en temel taşları olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Mehmet Şişman, bu sürecin şeffaf bir şekilde yürütülmesi ve yasal düzenlemelerin titizlikle uygulanmasının kaçınılmaz olduğunu belirtti. Şişman, 'Bu adımlar atılmadığı sürece finansal güvenin sağlanması mümkün olmayacaktır. Bir finans merkezinin sağlıklı işlemesi, ancak güven ve istikrar üzerine inşa edilebilir. Aksi takdirde, yatırımcıların sisteme olan inancı zedelenir ve finansal hedeflere ulaşmak imkansız hale gelir' şeklinde konuştu. Uzman görüşleri, sadece kriz anında müdahale eden bir düzenleme anlayışının yetersizliğini ortaya koyuyor.
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Oral Erdoğan, etkili bir sermaye piyasası düzenlemesinin, sadece kriz anlarında devreye girmekle kalmayıp, risklerin henüz bir kriz boyutuna ulaşmadan tespit edilebilmesini sağlayacak erken uyarı sistemlerine sahip olması gerektiğini ifade etti. Erdoğan, 'Asıl önemli olan, sadece ortaya çıkan sorunun kendisi değil; bu noktaya gelinene kadar fiyat oluşumlarının, risk birikiminin ve piyasa dinamiklerindeki değişimlerin yeterince erken sorgulanıp sorgulanmadığıdır. Mevcut durumu sadece kısa vadeli bir piyasa dalgalanması olarak görmek yanıltıcı olur. Piyasa yapısı, yatırımcı davranışları, likidite riskleri, denetim mekanizmalarının etkinliği ve mülkiyet haklarına dayanan güven ilişkisi gibi tüm bu unsurların bütüncül bir bakış açısıyla ele alınması gerekmektedir' dedi. Bu geniş çerçeve, sorunun kök nedenlerine inmeyi amaçlıyor.
Prof. Dr. Mehmet Şişman, finansal sistemdeki tıkanıklığın siyasi müdahalelerle yolsuzluğa evrilmesinin, fon piyasalarındaki krizin temel nedeni olduğunu öne sürdü. Şişman, bugüne kadar yaşanan değer kayıplarının toplamda 100 milyar doları aştığını tahmin ettiğini belirterek, bu rakamın mevcut sistemdeki varlıkların değer kaybını da içerdiğini vurguladı. Küçük yatırımcıların anapara geri ödeme takvimlerinin belirlenmesiyle bir nebze olsun rahatlama yaşansa da, iç içe geçmiş ödeme ve tasarruf ilişkilerinin fon krizinden olumsuz etkilenmesi nedeniyle sorunun derinleşerek devam edeceği uyarısında bulundu. Prof. Dr. Oral Erdoğan ise, olağanüstü fiyat hareketleri karşısında profesyonel yatırımcıların ve denetleyici kurumların daha dikkatli olması gerektiğini belirterek, 'Özellikle profesyonel yatırımcıların, bir şirketin değerindeki olağanüstü artışları sorgulaması; bunun üzerinde gözetim ve denetim mekanizmalarının da gerekli değerlendirmeleri yapması gerekmez mi?' sorusunu yöneltti. Bu sorular, piyasa denetiminin güçlendirilmesi gerektiğini işaret ediyor.
