Türkiye'nin Motorin Tedarik Zinciri Yeniden Şekillendi: Rusya Yerini ABD ve Hindistan'a Bıraktı
Rusya Federasyonu'nun motorin ihracatına yönelik aldığı kısıtlayıcı kararlar ve Orta Doğu coğrafyasında yaşanan çatışmaların tetiklediği tedarik zinciri sorunları, Türkiye'nin enerji ithalatındaki geleneksel rotalarını kökten değiştirdi. Ağustos ayı verileri incelendiğinde, Türkiye'nin motorin ihtiyacını karşılamak üzere yöneldiği yeni kaynaklar dikkat çekiyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Hindistan'dan yapılan motorin alımları, bu ay itibarıyla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşarak sektörde önemli bir kırılmaya işaret etti. Bu durum, Rusya'nın uzun süredir devam eden hakimiyetine önemli bir meydan okuma olarak değerlendiriliyor.
Emtia piyasaları ve enerji akışları üzerine uzmanlaşmış veri analiz firması Kpler'in sağladığı bilgilere göre, Türkiye'nin ağustos ayı başından itibaren Hindistan'dan gerçekleştirdiği günlük motorin ithalatı 120 bin varili aşmış durumda. Aynı dönemde Amerika Birleşik Devletleri'nden yapılan günlük ithalat miktarı ise 90 bin varil seviyesinde seyrediyor. Kpler'in 2017 yılına kadar uzanan detaylı kayıtları taranarak elde edilen bu rakamlar, aylık bazda kaydedilen en yüksek hacimler olarak kayıtlara geçti. Enerji analizleri konusunda önde gelen bir diğer kuruluş olan Energy Aspects ise, Hindistan'ın ağustos ayında Türkiye'ye günlük ortalama 74 bin varil, ABD'nin ise 70 bin varil motorin sevk ettiğini öngörüyor. Bu rakamlar Kpler'in tahminlerinden biraz daha düşük olsa da, Energy Aspects'in verilerine göre Hindistan'dan yapılan sevkiyatlar 2022'den, ABD'den yapılan sevkiyatlar ise 2019'dan bu yana görülen en yüksek seviyeleri temsil ediyor.
Rusya'nın motorin ihracatını askıya alma kararı, Ukrayna'daki gelişmelerin Rusya içindeki rafineri operasyonlarını sekteye uğratmasının ardından gündeme geldi. Moskova yönetimi, iç piyasadaki arzı güvence altına almak amacıyla, motorin ihracatını en az ağustos ayı sonuna kadar durdurduğunu açıklamıştı. Diğer yandan, Orta Doğu'dan sağlanan motorin tedarikinde de önemli aksamalar yaşanıyor. Bölgedeki bazı rafinerilerin çatışmalardan etkilenmesi ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinde yaşanan azalma, bu coğrafyadan yapılan sevkiyatları olumsuz etkiledi. Sparta Commodities analisti Abhishek Kumar, mevcut durumu değerlendirerek, 'Rus rafinerilerindeki üretim sorunları ve uygulanan ihracat kısıtlamaları, Türkiye'nin Rusya dışındaki alternatif tedarik kaynaklarını bulmak için yoğun bir çaba sarf etmesini zorunlu kılıyor' şeklinde konuştu. Bu durum, küresel enerji piyasalarındaki kırılganlığı ve tedarik zincirlerinin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Tüm bu gelişmelerin sonucunda, Rusya'nın Türkiye'nin motorin pazarındaki payında belirgin bir gerileme yaşandı. Kpler'in verilerine göre, bu yılın ocak ayından itibaren Türkiye'ye günlük 200 bin varilin üzerinde motorin sevk eden Rusya, temmuz ayında bu rakamı yaklaşık 100 bin varile, ağustos ayında ise 80 bin varil seviyesine indirdi. Bu düşüş, Rusya'nın Türkiye'nin toplam motorin ithalatındaki payını ağustos ayında yaklaşık %20'ye kadar geriletti. Türkiye Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından açıklanan önceki verilerde, 2025 yılı hedefleri doğrultusunda Rusya'dan günlük 281 bin varil sevkiyat ile Türkiye'nin motorin ithalatının %85'ini karşılaması öngörülüyordu. Ancak mevcut jeopolitik ve ekonomik gelişmeler, bu öngörüleri tamamen değiştirdi. Sektör içerisindeki kulislerde, Rusya yönetiminin motorin ihracat yasağını eylül ayına kadar uzatabileceğine dair beklentiler de bulunuyor. Bu potansiyel uzatma, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından alternatif kaynak arayışlarını daha da hızlandıracaktır.
